Ramazan Çakıroğlu 
ramazanca@msn.com 

YAKA

"YAKA"


"DENEME"


Yaka deyip geçmeyin. O kadar önemlidir ki bu kavram, işlev olarak da olmazsa olmazlardan biridir. Bundan dolayıdır ki, Türk Dil Kurumu sözlüğü beş ayrı anlam ve on’dan fazla deyim kullanarak açıklamıştır yakayı…

Bu açıklamalara değinecek olursak “yaka”nın şu anlamları taşıdığı görülür: “1. Giysilerin boyun bölümü olup dik, devrik enli açık gibi biçimlerde olabilir. 2. den. Yelkenlerde kenar. 3. Karşılıklı iki kıyıdan her biri, kıyı: Anadolu yakası, Rumeli yakası, Karşı yaka. 4. Eğik yerey: Yaka tütünü. 5. Yapıların saçaklarında suyun içeriye sızmasını önlemek için kiremitin altıyla oluk arasına konulan madeni levha.”

Konuyla ilgili deyimlere gelince, yaka paça bir tarafta, yaka silkmek, yakadan atmak, yakası açılmadık, yakasını bırakmamak, yakasını kaptırmak, yakayı ele vermek, yakayı kurtarmak ifadelerde de kullanılıyor.

Yani, “yaka” dedik mi bu kadar zengin, engin ve geniş bir kavram çıkıyor ortaya. İçeriği ve ifadesi gereği tek başına “yaka” denildiğinde “çift” olmayı içinde taşımaktadır. Çünkü her yakanın “bir diğeri” vardır ve “bir diğeri” olmak zorundadır. “Yaka”nın olmaması ise mümkün değil. Yakasız bir giysi giymek, kenarsız yelken kullanmak, karşı tarafı olmayan bir kıyı düşünmek olası değildir.

En çok yakayı biraz açık bırakabilirsiniz. Bazen, böyle yaparsanız, estetik ve erotik bir görüntü elde edersiniz. Bazen de hoş olmayan bir görüntü, iki yaka arasından gözünüze fırlayıverir. Eğer, gereğinden fazla açık tutarsanız, iki arası çirkinleşip, çoraklaşabilir. Daha sonra kapatmaya kalksanız bile, iki yaka bir araya gelmez. Birbirine fayda sağlamaz. Ya gereğinden fazla kapalı tutarsanız? O zaman iki yakanın arası boğulur, ölmeye başlar. Hele yakanın altındaki fazla gelip, dışarıya taşma eğilimi gösterirse düğmelerini çatır çatır söker atar. Baş kaldırır…

Bundan olsa gerektir ki, İstanbul Boğazı’nın iki yakası birleşmeden edememiştir. Geçmişte, onları kaplumbağa hızıyla, birbirine bağlayan arabalı vapurlara dayanamamıştır. Önce dikey direkli gerdanlıklarla, sonra deniz altı tünelleriyle bir araya gelme ihtiyacı duymuşlardır. Ve kavuşmuşlardır da. İki yakayı buluşturan boğaz ise bütün güzelliğiyle, yerli yerinde keyifle serilip yatmaktadır…

Fransa’nın batı, İngiltere’nin doğu yakası da Manş Tüneli’yle bir araya gelmişlerdir. İngiltere’nin batı yakası ile Amerika kıtasının doğu yakasını ise, uçan demir kuşlar, saatte sekiz yüz kusur kilometre hızla birbirine bağlamakta, ayrıca bu iki yaka arasında yine demir tekneler gidip gelmektedir…

Kara Afrika’nın Avrupa Yakası’nın en yakın düğmesi olan Cebel-i Tarık ise kavuşmak için projelendirilmektedir.

Bölgemiz ise “yakalar” bakımından çok şanslı değildir. Koskoca Karadeniz’in güney ile kuzey, doğu ile batı yakaları yüzyıllardır göreceli sorunlar yaşamaktadır. Bir araya gelir gibi olup, peşinden ayrı düşmektedirler. Örneğin bu, Zonguldak bölgesi için de böyledir. Enerjinin ana kaynağı kömür, uzun yıllar Filyos Irmağı’nın batı yakasıyla buluşamamıştır. Ta ki yurt demir ağlarla örülünceye kadar…

Hatta bu buluşmada iki yakayı tam kavuşturamamıştır. Alın teri şehri Zonguldak, “makus” talihini tam olarak yenememiştir. Kara trenler, ince bir damardan geçer gibi, dünyaya yıllarca kömür, emek ve insan taşımıştır. Ne var ki, bir yanda ayrı bir iş ve işçi dünyası, yanı başındaki vadi ve köylerde ise bir rençper dünyası olmuştur. Birbiriyle kardeş olan bu iki dünya birbirinden habersiz yan yana yaşaya gelmiş ve yaşaya gitmektedir…

Çankırı dağlarından doğup, Anadolu’yu Karadeniz’e bağlayan ırmağın ise çilesi büyüktür. Üzerindeki demir ağın çelik köprüleri de olmasa, iki yakayı birbirine tutturamayacaktır. Üzerinde yer alan eski firketeler, açıkta kalan ayıbı örtmeye yetmemektedir.

Bu gerçekler, bulunduğumuz bölge ve şehirler içinde geçerlidir. Seçimle gelip, seçimle giden, adına politikacı denilen insanlar, bakalım bu yakalarla ilgili ne yapacaklar? Gereğinden fazla kapatıp, boğacaklar mı, yoksa gereğinden fazla açık bırakıp, önlerine fırlayan ayıba mı razı olacaklar? Şu anda birincisini yapmak için tarihin uygun dönemi değildir. İkincisi ise yeni ufuk, bilimsel bakış ve cesaret gerektirmektedir. Bunlar olmazsa, tarihin şaşmaz terazisi onlara mutlaka “düşün yakamdan” diyecektir…

1:TDK, Türkçe Sözlük, s. 841, Bilgi Basımevi, Ankara, 1974.
2:A.g.y.





Facebook'ta Paylaş...


Okunma Sayisi : 2886
Yazılma Tarihi : 2009-02-04
 
  İstatistik
  Dün : 1927
  Bugün : 26
  Toplam: 4243438
   Online :

  50 konuk,

 
Tefen67.com

<< Yazara Geri Dön <<

Yorumlar

Ali Rıza 2009-02-10:

'Yaka' adlı denemenizi çok önemsediğimi söylemeliyim.Tebrikler.Yeni yazılarını bekliyorum.


Bu Yazıya Yorum Yazın

ELEŞTİRİYE EVET HAKARETE HAYIR!...
Yorum köşemiz düşüncelere zenginlik katmak için hizmet vermektedir.
Adı Soyadı :
Email :
Mesajınız :
Güvenlik Doğrulama  
   
 
Tüm Yazılar Tarih Yorumlar Hit
1 .Bir Bilge Ağaç  2014-06-28 1 5474 
2 .DEVGÖKÇAYA HOŞGELDİNİZ  2011-07-15 1 4045 
3 .KİRLENEN İNSAN TİPLERİ   2011-04-22 0 2213 
4 .Çağın Ana Damarı: Bilgisayar-İnternet  2011-01-30 0 2172 
5 .Saidi Nursi Ve Devrek'teki Efsane Doktor'un Yankıları  2010-01-18 1 2628 
6 .Saidi Nursi Ve Devrek'teki Efsane Doktor  2010-01-11 0 3933 
7 .5.Medya ve Kültür Sempozyumu’nun Ardından  2009-07-07 0 2472 
8 .KÖMÜRDE YANAN KARANFİLLER -3-RÜŞTÜ ONUR  2009-05-30 0 2434 
9 .KÖMÜRDE YANAN KARANFİLLER:"II". KEMAL ULUSER   2009-05-06 0 2775 
10 .KÖMÜRDE YANAN KARANFİLLER:"I. MUZAFFER TAYYİP USLU   2009-04-20 0 3104 
11 .YAKA  2009-02-04 1 2886 
12 ......ANI....."YAŞAMIN EMİRİ"   2008-11-30 2 2361 
13 . A N I -- Ö Y K Ü "YAKADAKİ KAN"   2008-11-22 2 2308 
14 .Filyos Irmak Boyundan Bir Bayram Masalı  2008-11-13 1 3003 
15 .Yol Türküleri  2008-10-20 1 2829