Hamit Kalyoncu 
kalyoncuhamit@hotmail.com 

ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..

Zonguldak/Devrekli yazar Metin Köse ile özellikle bir roman çalışması içinde olduğu dönemlerde kimi akşamlar bir saate yakın/aşkın telefon görüşmelerimiz olmuştur. Son kitabı “Aç Kapıyı Ben Geldim” yayımlandıktan sonra da böyle bir konuşmamız olmuştu. Şunu hemen söylemeliyim; Daha  ilk anda bu kitabın adı beni sıcacık sardı diyebilirim. Çünkü öğretmenlik yıllarımızda halk oyunu yarışmaları sıralarında -hani o Bartın ve Karabük’ün de içinde olduğu büyük Zonguldak yıllarında-  bu türkü kulağımızda kalmıştı.
Köse ise “Aç Kapıyı Ben Geldim”(Mayıs-2017-Doğan Yay.) adını taşıyan son romanında bu dizeyi daha geniş anlamda ve içerikte kullanmıştı. Metin Köse romanında, 1924 yılındaki mübadele ile Safranbolu’dan Yunanistan/Skydra’ya gönderilen 485 haneden 3.212 Kırandoros/Kıranköylü ile Balkanlar’dan Anadolu’ya yollanan yüzbinlerin dramını yansıtıyor.  “Aç Kapıyı Ben Geldim”,  yurdunu yitirenleri, toprağından edilenleri, mübadilleri, yarım kalan sevdaları içtenlikli bir dille  gözler önüne seriyor.
*****
Metin Köse, kitabıyla ilgili olarak TEMPO’ya verdiği 29.Temmuz.2017 tarihli röportajda Çaycuma’yı da ilgilendiren çok önemli sayabileceğimiz bir cümleye yer vermişti:
“1924 yılında Safranbolu-Kıranköy’deki 485 hanede yaşayan 3.212 Ortodoks Hristiyan mübadil olarak Skydra (Yunanistan)‘a gönderilmiş. Gerçek isimlerine kadar bu romanda   yer alıyorlar. Ayrıca Ortodoks Hristiyan Kıranköy’de 1861 yılında çıkan yangından dolayı Çaycuma’ya yerleştirilen 40 aile var.”
Aç Kapıyı Ben Geldim, shf:142’de: “28.Ağustos.1861 yılında çıkan ikinci yangın ise öyle büyüktü ki; Kıranköy’deki 200 ev ile birlikte kilise tamamen yandı. Yangından sadece 74 ev kurtulmuş,  40 aile ise evsiz barksız kalmışlardı.İşte bu 40 aile Çarşamba’ya yerleştirildiler.”
Metin Köse’ye 9.Eylül.2017 gecesi bu bilgiyi nerden aldığını sorduğumda; “Safranbolu’dan Yunanistan’a gönderilen  mübadil Hristos Kiriakopulos’un Safranbolu’ya yazdığı bir mektupta” geçtiğini, “Atina’daki resmi belgelerde bu 40 ailenin adlarının var olduğunu” belirtti. Bu bilgiyi kendi kitabında ve Ünsal Tunçözgür’ün kitabında da bulabileceğimi, adını verdiği kişilerle görüşerek de öğrenebileceğimi  söylemişti.
*****
Çaycuma için çok önemli gördüğüm bu bilginin hemen peşine düşmeliydim.  Metin Köse’nin telefonunu verdiği Ünsal Tunçözgür’ü 11.09.2017’de aradım. Oraya geldiğimizde bilgi ve kitapları verebileceğini söyledi. Tam da ben bu olayları nasıl çözeceğimi düşünürken birkaç gün sonra Devrek Belediye Meclisi üyesi Faik Mekik ve İsmail Külah arayarak Metin Köse’nin 28.09.2017 tarihindeki imza günü için Safranbolu’ya gelip gelemiyeceğimi sormazlar mı? Gelmez miyim, hem de uça uça!..
O gün  CHP İl Bşk.Yrd. Zeki Esen, Faik Mekik, İsmail Külah ve ben önce Çaycuma Belediyesi’nin “Gıda ve Tarım Fuarı”nın açılışına uğradık, sonra CHP İlçe Başkanı Yaşar Bükrü’yü de alarak, ver elini Safranbolu. Metin Köse’nin imza gününe katıldık. Sonra yazar-araştırmacı Ünsal Tunçözgür ile tanıştık. Hemen ayak üzeri sohbetten sonra gidip kitapları getirdi ve ücret talep etmeden bize armağan etti. Kendisine buradan çok çok teşekkürlerimi bir kez daha sunuyorum.
Metin Köse’nin verdiği bu bilgi Ünsal Tunçözgür’ün “Dünü ve Bugünü ile Safranbolu” kitabının 55.shf.de de verilmişti. “28 Ağustos.1861 tarihinde Kıranköy’de korkunç bir yangın olmuştur. 200 ev ve kilise yanar,74 yanmadan kalır. 40 aile evsiz kalırlar ve göç ederek bu günkü Çaycuma’yı kurarlar.
*****
Safranbolu’da 1861 tarihindeki bu korkunç yangında meydana gelen büyük telefiyattan sonra evsiz kalan 40 aile göç ederek Çaycuma’ya gelirler. Buradaki “Bu günkü Çaycuma’yı kurarlar” ifadesi insanı düşündürüyor açıkçası. Sanırız bu göç, devlet bilgisi altında olmalı, bu 40 aile Çarşamba/Çaycuma’ya iskan edilmiş olmalıdır. Çok iyi Türkçe konuşan, Türkler gibi yaşayan, Hıristiyan dinine mensup olan bu kişiler  Çaycuma’ya yerleşirler. 1924 yılında mübadeleye tabi tutulduklarına göre 60 yıla yakın bir süre Çaycuma insanı ile bir arada yaşarlar.
Sanırım 1956 yılı idi. Bu Rumlar’dan Kemaneci Filip ve arkadaşları Çaycuma’yı ziyaret etmişlerdi. Ben sadece Filip’i uzaktan görmüştüm. Sonraki yıllarda Kadın Rumlar’ın da Çaycuma’ya ziyaret ettikleri, Diş Dr. Sabahattin Köktürk’ün bunları ağırladığı da edindiğim bilgiler arasında. Kadınların, oturdukları evleri, mahalle komşularını aradıkları söylenmişti.  
Çaycuma hakkında çok geniş bilgi sahibi olan Mustafa Zeren ile 1967 yılı Üniversite Tez çalışmaları sırasında yaptığımız görüşmelerde bu Rumlar’dan Yordan Çorbacı’nın çarşıdaki bir çok binayı inşa ettiğini(örneğin Ayşe Kan’ın bulunduğu dükkan sırası), yine bir çok Türk aileye de parası olmayandan sığır ve koyun cinsi hayvan ile tarlanın ürününe borç bitinceye kadar ortak olarak ev yapıverdiğini anlatmıştı.
*****
Çaycuma’da 1967 yılında üniversite Bitirme Tezi için yaptığım derleme çalışmalarında şehir halkı ile de çeşitli görüşmeler yapmıştım. Konu ile ilgili olan 3 tanesini aşağıya alıyorum.
1967 yılında İhsan Bilgin ile yaptığımız görüşme notlarından:
Nüfus  kayıtlarına göre, H. 1256 (M-1840) doğumlu  ve İhsan Bilgin’in dedesinin babası olan İmamlar kariyesinden Raşit Ağa ile İmamoğlu Hüseyin, Rumlar’a şehir merkezinde yer (arazi) satarlar.
Rumlar Çaycuma’ya Safranbolu’dan 120 yıl kadar önce (1967 derleme tarihine göre) gelmişler. Tapu kayıtlarındaki arazi satışlarından bu anlaşılıyor. (İhsan Bilgin bir ara  dava muakipliği (takipciliği) de yapmıştı.) Rumlar, Lozan anlaşması gereği yapılan mübadele ile gittiler.
1967 yılında Süleyman Sunar ile görüşme notlarından: (Terzi Şeref Sunar’ın babası)
Biz Çormanlı köyünden gelip buraya yerleşmişiz. Biz sanat manat bilmezdik. Bu terzilik işini biz Rumlar’dan öğrendik. Herkes de yaptığı işi, Rumlar’dan öğrendi. Biz rençber adamdık. Tarla tapan işleri yapardık. Böyle şeyleri bilmezdik. Kasap, terzi, berber vbgibi meslekleri biz hep Rumlar’dan öğrendik.
1967 yılında Mustafa Zeren ile yapılan görüşme notlarından:
Şimdiki Hükümet Binası (Şimdi Öğretmenevi), Rumlar’ın Sıbyan mektebi idi. Bahçesinde Kilisesi vardı. Kilise’nin arkasında çift taraflı olarak Papaz’ın evi vardı. Bu evin bir tarafında Zangoç, diğerinde Papaz otururdu.
Kilise sonradan restore edilip Halkevi olarak kullanılmağa başlandı. Kilise malları Devrek Maliyesi tarafından mezat yolu ile satılır. Sonraları tiyatro, konser salonu olarak kullanılan bina çok eskidiği gerekçesiyle yıkılır (1950 sonrası). (Belediye Eski Fotoğraflar sayfasında Zeren Amca’nın anlattığı binaların fotoğrafı bulunuyor.)

Facebook'ta Paylaş...


Okunma Sayisi : 641
Yazılma Tarihi : 2017-10-09
 
  İstatistik
  Dün : 2718
  Bugün : 2223
  Toplam: 4828254
   Online :

  115 konuk,

 
Tefen67.com

<< Yazara Geri Dön <<

Yorumlar

Henüz Hiç Yorum Yazılmamış.

Bu Yazıya Yorum Yazın

ELEŞTİRİYE EVET HAKARETE HAYIR!...
Yorum köşemiz düşüncelere zenginlik katmak için hizmet vermektedir.
Adı Soyadı :
Email :
Mesajınız :
Güvenlik Doğrulama  
   
 
Tüm Yazılar Tarih Yorumlar Hit
1 .M.ÇELİKEL LİSESİ’ne VEDA  2019-05-20 0 15 
2 .YIL 1995 MAYIS’IN ONDOKUZU   2019-05-13 0 70 
3 .ÇAYCUMA EĞİTİM KÜLTÜR ÖDÜLÜ  2019-05-06 0 56 
4 .ÇAYIRKÖY MAĞRASI ve BALAT DAĞI  2019-04-29 0 60 
5 .ŞAİRİ-ŞİİRİ SÎGAYA ÇEKMEK ..   2019-04-24 0 154 
6 .DEVLETİN GÖZÜ ÖNÜNDE..  2019-04-22 0 46 
7 .HEYECANLI SEÇİMLER..  2019-04-15 0 64 
8 .DEVREK…DEVREK..  2019-04-09 0 198 
9 .İŞTE MART’ın SONU  2019-03-26 0 122 
10 .TARİH OKUMANIZ GEREKLİ!..  2019-03-19 0 98 
11 .ZONGULDAK BAHARI  2019-03-11 0 139 
12 .ZOKEV KÜLTÜR ÖDÜLÜ  2019-03-04 0 127 
13 .GÜLERYÜZ’den: OTUZ GÜN  2019-02-24 0 123 
14 .TÖBDER’de TANZİM SATIŞI!..  2019-02-19 0 128 
15 .NASIL BİR KENT İSTİYORUZ?   2019-02-12 0 129 
16 .PEKİ, ÇARESİZ MİYİZ?  2019-01-29 0 175 
17 .DEVREK EMEK GÜNÜ  2019-01-04 0 189 
18 .BİR ŞAİRLER KENTİ ZONGULDAK  2018-12-03 0 295 
19 .MUSTAFA KEMAL’den KURTULMAK!  2018-11-26 0 194 
20 .ATATÜRK’ÜN MUHAFIZI   2018-11-09 0 325 
21 .POLİTİKA MI?/ ENTRİKA MI?  2018-11-05 0 347 
22 .CUMHURİYET AYDINI  2018-10-29 0 283 
23 .CHP’de GÜÇBİRLİĞİ ÇAĞRISI  2018-10-16 0 276 
24 .DANIŞMA-KAPIŞMA   2018-10-09 0 291 
25 .ÖNCE EĞİTİM  2018-09-24 0 432 
26 . “ANDIMIZ”la BAŞLARIZ SÖZE..  2018-09-18 0 281 
27 .ZONGULDAK KUŞATMADA  2018-07-22 0 1097 
28 .CHP’ye YAKIŞAN  2018-07-16 0 344 
29 .MUZAFFER TAYYİP’İ ANARKEN..  2018-07-02 0 423 
30 .HAYDİ ZONGULDAK!  2018-06-18 0 459 
31 .YÜCE MİLLETİME SESLENİYORUM!  2018-06-12 0 422 
32 .SEÇİM KAZANMAK…   2018-05-29 0 612 
33 .ÜLKEMİZİN ESENLİĞİ İÇİN..   2018-05-22 0 469 
34 .ÇAYCUMA GELECEĞE BAKIYOR  2018-05-07 0 496 
35 .NAZIM HİKMET ZONGULDAK’TA..  2018-05-01 0 498 
36 .ATATÜRK ve İNÖNÜ  2018-04-22 0 412 
37 .DOĞA KIYIMI ve TALANI  2018-04-09 0 513 
38 .TEFTİŞ - MÜFETTİŞ..  2018-04-02 0 399 
39 .ÖĞRETMEN PERFORMANSI  2018-03-26 0 509 
40 .ATATÜRKSÜZ OLMAZ  2018-03-19 0 533 
41 .MERAK EDİYORDUM  2018-03-12 0 578 
42 .FESTİVAL TEŞEKKÜRÜ..  2018-03-06 0 548 
43 .KENT KİMLİĞİNİ KORUMAK  2018-02-27 0 521 
44 .HALKEVİ KİTAPLIĞI  2018-02-19 0 578 
45 .DÜNYAYI ADIMLAMAK..   2018-02-09 0 604 
46 .AHŞAP TEKNELER DİYARI   2018-01-22 0 1018 
47 .MADEN DULLARI  2018-01-15 0 709 
48 .UMUTLU BAŞLAMAK..  2018-01-08 0 559 
49 .ESKİ YILBAŞI ANILARI..  2018-01-01 0 644 
50 .ÇİZGİLERLE YAKIN TARİH..  2017-12-25 0 530 
51 .PARAYLA GÜRÜLTÜ  2017-12-18 0 558 
52 .BİR YIL ÖNCE, BİR YIL SONRA..  2017-12-11 0 575 
53 .ÜSLÛB-ı BEYAN..  2017-12-04 0 562 
54 .ÖĞRETMEN-İDARECİ  2017-11-27 0 595 
55 .EREĞLİ’DE İNSAN SICAKLIĞI..  2017-11-22 0 679 
56 .KASIM DÜŞÜNCELERİ  2017-11-13 0 656 
57 .ATATÜRK YAŞIYOR, YAŞIYACAK!..   2017-10-27 0 631 
58 .ÇAYCUMA GÜZELDİ  2017-10-23 0 581 
59 . ŞAH İSMAİL ÖZKAN  2017-10-16 0 589 
60 .ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..  2017-10-09 0 641 
61 .BİR MUTLULUK GÜNÜ!..  2017-10-02 0 634 
62 .ŞAİR MUZAFFER’le ARKADAŞLIK..  2017-09-26 0 611 
63 .NAZIM HİKMET’in RAİF AĞASI..  2017-09-18 0 619 
64 .ŞAİR MUZAFFER’e VEF BORCU..  2017-09-11 0 830 
65 . AKLIN ve BİLİMİN GÜCÜ..  2017-09-04 0 620 
66 .30 AĞUSTOS ZAFERİ   2017-08-29 0 656 
67 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-2 MUSTAFA KEMAL İLE KARŞILAŞMA  2017-08-23 0 620 
68 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-1 YEDİ GÜN YEDİ GECE ÇARPIŞTIK..  2017-08-20 0 663 
69 .ÇÜRÜK ELMA  2017-08-14 0 809 
70 .ÇAYCUMA PLAJI..  2017-08-06 0 680 
71 .NASIL BİR EĞİTİM?  2017-07-31 0 639 
72 .Göreve dönme umudu..  2017-07-25 0 743 
73 .15 TEMMUZ ANMASI..  2017-07-18 0 617 
74 .Hak hukuk adalet!..  2017-07-10 0 672 
75 .MUZAFFER TAYYİP 95 YAŞINDA  2017-07-01 0 717 
76 .EMEĞİN DEĞERİ  2017-06-30 0 645 
77 .ADALET YÜRÜYÜŞÜ  2017-06-20 0 708 
78 .FİLYOS ÇAYI’NA BAKARKEN  2017-06-05 0 801 
79 .KENTİN GELECEĞİNE SAHİP ÇIKMAK  2017-05-30 0 756 
80 .KENTİN ORTAK AKLI  2017-05-22 0 700 
81 .Zihniyet Meselesi..  2017-05-16 0 776 
82 .ÇAYCUMA’DA BULUŞMA..  2017-05-08 0 921 
83 .ÇAYCUMA BULUŞMASI  2017-05-04 0 721 
84 .HALKOYLAMASI SONUÇLARI   2017-04-24 0 927 
85 .SAĞDUYU ZAMANI  2017-04-18 0 717 
86 .Yurttaşlık Görevi  2017-04-10 0 837 
87 .Ah, Hasan Ataman!..  2017-04-03 0 977 
88 .DÜZENE UYGUN KAFALAR!..  2017-03-27 0 1012 
89 .KARANLIĞIN GÖZLERİ  2017-03-20 0 927 
90 . ÇAYCUMA’DA NELER OLUYOR?  2017-03-13 0 1021 
91 .BİR DOST SELAMI..  2017-02-27 0 1238 
92 .Çocuklar NUTUK okuyor..  2017-02-19 0 1162 
93 .Eti için bülbül öldürmek!..  2017-02-13 0 1334 
94 .Delüğe Gireyruk!..  2017-02-06 0 1054 
95 .NELER YAPMADIK PARTİMİZ İÇİN?..  2017-01-30 0 893 
96 .SABAH OLURSA..  2017-01-23 0 961 
97 .TARZAN ZOR DURUMDA!..  2017-01-16 0 950 
98 .Çaycuma’da Kış Geceleri  2017-01-09 0 914 
99 .KANLI SABAH...  2017-01-01 0 978 
100 .Çaycuma Birlik ve Dayanışma Gecesi   2016-12-26 0 999 
101 .HASAD’la komünizm propagandası!..  2016-12-19 0 1081 
102 .KENTİN ÖNÜNÜ AÇMAK  2016-12-12 0 895 
103 .NE HALDEYİZ? O HALDEYİZ!..  2016-12-07 0 1013 
104 .MADEN MÜZESİ  2016-11-28 0 1025 
105 .CHP’DEN BEKLENEN  2016-11-21 0 1060 
106 .Ankara’da Çaycuma Derneği  2016-11-14 0 1132 
107 .DÜNYA ÖNDERİ ATATÜRK  2016-11-09 0 1041 
108 .ATATÜRK IŞIĞINDA   2016-11-07 0 1033 
109 .ULUSAL BAYRAM..  2016-10-24 0 1191 
110 . KENTİN YERİ DAR..   2016-10-18 0 1121 
111 .Güzel ülkem nereye?  2016-10-10 0 1596 
112 .Önce Annelerini Vur..  2016-09-26 0 1162 
113 .OKULLAR AÇILIRKEN  2016-09-19 0 1166 
114 .12 EYLÜL DÜŞÜNCELERİ  2016-09-13 0 1037 
115 .“Yüzüm Bana Benzer”  2016-09-05 0 1054 
116 .Bir düğün..Bir cenaze..  2016-08-23 0 1378 
117 .Ağrı Eşiği  2016-08-07 0 1266 
118 .Suç Ortakları!..  2016-08-02 0 1199 
119 .Yaşadıklarımdan öğrendiğim..  2016-07-25 0 1337 
120 .Bizi şair yaptı Zonguldak..  2016-07-03 0 1434 
121 .DİN İLE DÜNYA İŞLERİ..  2016-06-13 0 1263 
122 .Bir Din Bilgisi Sınavı  2016-05-23 0 1261 
123 .19 Mayıs 1919 Ruhu  2016-05-16 0 1186 
124 .Çaycuma forumu..  2016-05-09 0 1182 
125 .Atatürk düşmanlığının kaynağı  2016-05-02 0 1352 
126 .Yaşa Atatürk, Yaşa 23 Nisan!..  2016-04-18 0 1339 
127 .Çıkmaz Sokak  2016-03-28 0 1392 
128 . Atatürk’e yazılan mektup..   2016-03-22 0 1410 
129 .NERDE KALMIŞTIK DİYECEKTİM!..  2016-03-14 0 1306 
130 .Adımız, andımızdır..  2016-02-29 0 1283 
131 .BİR SÜRELİĞİNE YOKUM!..   2016-02-07 0 1440 
132 .BİZ KİMİZ, BİLİYOR MUSUNUZ?  2016-01-11 0 1363 
133 .BAŞARDINIZ SAYIN MÜDÜR!..  2016-01-05 0 1420 
134 .CHP KENDİNİ TOPLAMALI..  2015-12-30 0 1352 
135 .EKMEKLE GÜREŞMEK   2015-12-13 0 1391 
136 .Öğretmen: Canpolat Pamay /Öğrenci: Mehmet Haberal  2015-11-23 0 1609 
137 .ÇAĞLARIN ÖNDERİ ATATÜRK  2015-11-18 0 1333 
138 .Atatürk’ten Laiklik Dersleri  2015-11-09 0 1477 
139 .Kazanan, kaybeden!..  2015-11-03 0 1452 
140 .“Aydın kişi” neyi nasıl yapmalı?  2015-10-27 0 1501 
141 .Bu meydan kanlı meydan!  2015-10-14 0 1459 
142 .KİTAPLARI YAKMAK.. (KISA KISA ANIMSAMA-2)  2015-10-04 0 1695 
143 .ATATÜRK’ü BİLMEMEK..  2015-09-24 0 2364 
144 .YÜREĞİMİZDEKİ YANGIN..  2015-09-07 0 1535 
145 .Mustafa Kemal ve İsmet İnönü ile..   2015-09-02 0 1543 
146 .Yedi sıra tel örgü..  2015-08-27 0 1464 
147 .AŞK ENGELLİ   2015-08-12 0 1428 
148 .Kent kültürünü korumak  2015-07-28 0 1484 
149 .Yollar ayarsızsa toprak kayar, taş düşer!..   2015-07-22 0 1460 
150 .Kentin geleceğine bakmak  2015-07-15 0 1523 
151 .Bu yatak niye burada?  2015-07-10 0 1513 
152 .Öldükten Sonra  2015-07-03 0 1576 
153 .Kandilli’de “kömür kokulu gün”  2015-06-18 0 1484 
154 .Bu Türkiye kitaba uymuyor!..  2015-06-13 0 1541 
155 .Ben bu sazı çala çala yoruldum!..  2015-06-04 0 1702 
156 .Devrek köylerinden sesler geliyor..  2015-05-27 0 1747 
157 .Bir Pazar Günüydü..  2015-05-20 0 1601 
158 .CHP neler yapacak?  2015-04-28 0 1660 
159 .CHP’nin şansı nedir?  2015-04-14 0 1665 
160 .“Dev Proje” ne oldu?   2015-04-08 0 2548 
161 .Emekli başkenti!..  2015-03-24 0 1541 
162 .CHP’de kontenjan açmazı!..  2015-03-17 0 1572 
163 .Sandıktan umut çıktı!..  2015-03-12 0 1585 
164 .Okurlar Söyleşiyor  2015-02-22 0 1788 
165 . Kent için toplumsal eğitim..  2015-02-11 0 1508 
166 .Filyos Vadisi Belediyeleri Birliği  2015-02-03 0 1914 
167 .Baston kenti, kültür penceresi!..   2013-05-30 0 3635 
168 .Mektubun Avucumda..   2013-05-06 0 3410 
169 .Çankaya   2013-04-16 0 2614 
170 .Mustafa Kemal’den kurtulmak!..  2013-04-04 0 2688 
171 .Madenci protestosu!..  2013-03-13 0 3115 
172 .Güneşi Görememek!..  2013-03-04 0 2365