Hamit Kalyoncu 
kalyoncuhamit@hotmail.com 

ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..

Zonguldak/Devrekli yazar Metin Köse ile özellikle bir roman çalışması içinde olduğu dönemlerde kimi akşamlar bir saate yakın/aşkın telefon görüşmelerimiz olmuştur. Son kitabı “Aç Kapıyı Ben Geldim” yayımlandıktan sonra da böyle bir konuşmamız olmuştu. Şunu hemen söylemeliyim; Daha  ilk anda bu kitabın adı beni sıcacık sardı diyebilirim. Çünkü öğretmenlik yıllarımızda halk oyunu yarışmaları sıralarında -hani o Bartın ve Karabük’ün de içinde olduğu büyük Zonguldak yıllarında-  bu türkü kulağımızda kalmıştı.
Köse ise “Aç Kapıyı Ben Geldim”(Mayıs-2017-Doğan Yay.) adını taşıyan son romanında bu dizeyi daha geniş anlamda ve içerikte kullanmıştı. Metin Köse romanında, 1924 yılındaki mübadele ile Safranbolu’dan Yunanistan/Skydra’ya gönderilen 485 haneden 3.212 Kırandoros/Kıranköylü ile Balkanlar’dan Anadolu’ya yollanan yüzbinlerin dramını yansıtıyor.  “Aç Kapıyı Ben Geldim”,  yurdunu yitirenleri, toprağından edilenleri, mübadilleri, yarım kalan sevdaları içtenlikli bir dille  gözler önüne seriyor.
*****
Metin Köse, kitabıyla ilgili olarak TEMPO’ya verdiği 29.Temmuz.2017 tarihli röportajda Çaycuma’yı da ilgilendiren çok önemli sayabileceğimiz bir cümleye yer vermişti:
“1924 yılında Safranbolu-Kıranköy’deki 485 hanede yaşayan 3.212 Ortodoks Hristiyan mübadil olarak Skydra (Yunanistan)‘a gönderilmiş. Gerçek isimlerine kadar bu romanda   yer alıyorlar. Ayrıca Ortodoks Hristiyan Kıranköy’de 1861 yılında çıkan yangından dolayı Çaycuma’ya yerleştirilen 40 aile var.”
Aç Kapıyı Ben Geldim, shf:142’de: “28.Ağustos.1861 yılında çıkan ikinci yangın ise öyle büyüktü ki; Kıranköy’deki 200 ev ile birlikte kilise tamamen yandı. Yangından sadece 74 ev kurtulmuş,  40 aile ise evsiz barksız kalmışlardı.İşte bu 40 aile Çarşamba’ya yerleştirildiler.”
Metin Köse’ye 9.Eylül.2017 gecesi bu bilgiyi nerden aldığını sorduğumda; “Safranbolu’dan Yunanistan’a gönderilen  mübadil Hristos Kiriakopulos’un Safranbolu’ya yazdığı bir mektupta” geçtiğini, “Atina’daki resmi belgelerde bu 40 ailenin adlarının var olduğunu” belirtti. Bu bilgiyi kendi kitabında ve Ünsal Tunçözgür’ün kitabında da bulabileceğimi, adını verdiği kişilerle görüşerek de öğrenebileceğimi  söylemişti.
*****
Çaycuma için çok önemli gördüğüm bu bilginin hemen peşine düşmeliydim.  Metin Köse’nin telefonunu verdiği Ünsal Tunçözgür’ü 11.09.2017’de aradım. Oraya geldiğimizde bilgi ve kitapları verebileceğini söyledi. Tam da ben bu olayları nasıl çözeceğimi düşünürken birkaç gün sonra Devrek Belediye Meclisi üyesi Faik Mekik ve İsmail Külah arayarak Metin Köse’nin 28.09.2017 tarihindeki imza günü için Safranbolu’ya gelip gelemiyeceğimi sormazlar mı? Gelmez miyim, hem de uça uça!..
O gün  CHP İl Bşk.Yrd. Zeki Esen, Faik Mekik, İsmail Külah ve ben önce Çaycuma Belediyesi’nin “Gıda ve Tarım Fuarı”nın açılışına uğradık, sonra CHP İlçe Başkanı Yaşar Bükrü’yü de alarak, ver elini Safranbolu. Metin Köse’nin imza gününe katıldık. Sonra yazar-araştırmacı Ünsal Tunçözgür ile tanıştık. Hemen ayak üzeri sohbetten sonra gidip kitapları getirdi ve ücret talep etmeden bize armağan etti. Kendisine buradan çok çok teşekkürlerimi bir kez daha sunuyorum.
Metin Köse’nin verdiği bu bilgi Ünsal Tunçözgür’ün “Dünü ve Bugünü ile Safranbolu” kitabının 55.shf.de de verilmişti. “28 Ağustos.1861 tarihinde Kıranköy’de korkunç bir yangın olmuştur. 200 ev ve kilise yanar,74 yanmadan kalır. 40 aile evsiz kalırlar ve göç ederek bu günkü Çaycuma’yı kurarlar.
*****
Safranbolu’da 1861 tarihindeki bu korkunç yangında meydana gelen büyük telefiyattan sonra evsiz kalan 40 aile göç ederek Çaycuma’ya gelirler. Buradaki “Bu günkü Çaycuma’yı kurarlar” ifadesi insanı düşündürüyor açıkçası. Sanırız bu göç, devlet bilgisi altında olmalı, bu 40 aile Çarşamba/Çaycuma’ya iskan edilmiş olmalıdır. Çok iyi Türkçe konuşan, Türkler gibi yaşayan, Hıristiyan dinine mensup olan bu kişiler  Çaycuma’ya yerleşirler. 1924 yılında mübadeleye tabi tutulduklarına göre 60 yıla yakın bir süre Çaycuma insanı ile bir arada yaşarlar.
Sanırım 1956 yılı idi. Bu Rumlar’dan Kemaneci Filip ve arkadaşları Çaycuma’yı ziyaret etmişlerdi. Ben sadece Filip’i uzaktan görmüştüm. Sonraki yıllarda Kadın Rumlar’ın da Çaycuma’ya ziyaret ettikleri, Diş Dr. Sabahattin Köktürk’ün bunları ağırladığı da edindiğim bilgiler arasında. Kadınların, oturdukları evleri, mahalle komşularını aradıkları söylenmişti.  
Çaycuma hakkında çok geniş bilgi sahibi olan Mustafa Zeren ile 1967 yılı Üniversite Tez çalışmaları sırasında yaptığımız görüşmelerde bu Rumlar’dan Yordan Çorbacı’nın çarşıdaki bir çok binayı inşa ettiğini(örneğin Ayşe Kan’ın bulunduğu dükkan sırası), yine bir çok Türk aileye de parası olmayandan sığır ve koyun cinsi hayvan ile tarlanın ürününe borç bitinceye kadar ortak olarak ev yapıverdiğini anlatmıştı.
*****
Çaycuma’da 1967 yılında üniversite Bitirme Tezi için yaptığım derleme çalışmalarında şehir halkı ile de çeşitli görüşmeler yapmıştım. Konu ile ilgili olan 3 tanesini aşağıya alıyorum.
1967 yılında İhsan Bilgin ile yaptığımız görüşme notlarından:
Nüfus  kayıtlarına göre, H. 1256 (M-1840) doğumlu  ve İhsan Bilgin’in dedesinin babası olan İmamlar kariyesinden Raşit Ağa ile İmamoğlu Hüseyin, Rumlar’a şehir merkezinde yer (arazi) satarlar.
Rumlar Çaycuma’ya Safranbolu’dan 120 yıl kadar önce (1967 derleme tarihine göre) gelmişler. Tapu kayıtlarındaki arazi satışlarından bu anlaşılıyor. (İhsan Bilgin bir ara  dava muakipliği (takipciliği) de yapmıştı.) Rumlar, Lozan anlaşması gereği yapılan mübadele ile gittiler.
1967 yılında Süleyman Sunar ile görüşme notlarından: (Terzi Şeref Sunar’ın babası)
Biz Çormanlı köyünden gelip buraya yerleşmişiz. Biz sanat manat bilmezdik. Bu terzilik işini biz Rumlar’dan öğrendik. Herkes de yaptığı işi, Rumlar’dan öğrendi. Biz rençber adamdık. Tarla tapan işleri yapardık. Böyle şeyleri bilmezdik. Kasap, terzi, berber vbgibi meslekleri biz hep Rumlar’dan öğrendik.
1967 yılında Mustafa Zeren ile yapılan görüşme notlarından:
Şimdiki Hükümet Binası (Şimdi Öğretmenevi), Rumlar’ın Sıbyan mektebi idi. Bahçesinde Kilisesi vardı. Kilise’nin arkasında çift taraflı olarak Papaz’ın evi vardı. Bu evin bir tarafında Zangoç, diğerinde Papaz otururdu.
Kilise sonradan restore edilip Halkevi olarak kullanılmağa başlandı. Kilise malları Devrek Maliyesi tarafından mezat yolu ile satılır. Sonraları tiyatro, konser salonu olarak kullanılan bina çok eskidiği gerekçesiyle yıkılır (1950 sonrası). (Belediye Eski Fotoğraflar sayfasında Zeren Amca’nın anlattığı binaların fotoğrafı bulunuyor.)

Facebook'ta Paylaş...


Okunma Sayisi : 458
Yazılma Tarihi : 2017-10-09
 
  İstatistik
  Dün : 1826
  Bugün : 1478
  Toplam: 4478243
   Online :

  144 konuk,

 
Tefen67.com

<< Yazara Geri Dön <<

Yorumlar

Henüz Hiç Yorum Yazılmamış.

Bu Yazıya Yorum Yazın

ELEŞTİRİYE EVET HAKARETE HAYIR!...
Yorum köşemiz düşüncelere zenginlik katmak için hizmet vermektedir.
Adı Soyadı :
Email :
Mesajınız :
Güvenlik Doğrulama  
   
 
Tüm Yazılar Tarih Yorumlar Hit
1 .ÖNCE EĞİTİM  2018-09-24 0 30 
2 . “ANDIMIZ”la BAŞLARIZ SÖZE..  2018-09-18 0 97 
3 .ZONGULDAK KUŞATMADA  2018-07-22 0 909 
4 .CHP’ye YAKIŞAN  2018-07-16 0 183 
5 .MUZAFFER TAYYİP’İ ANARKEN..  2018-07-02 0 235 
6 .HAYDİ ZONGULDAK!  2018-06-18 0 285 
7 .YÜCE MİLLETİME SESLENİYORUM!  2018-06-12 0 262 
8 .SEÇİM KAZANMAK…   2018-05-29 0 455 
9 .ÜLKEMİZİN ESENLİĞİ İÇİN..   2018-05-22 0 309 
10 .ÇAYCUMA GELECEĞE BAKIYOR  2018-05-07 0 328 
11 .NAZIM HİKMET ZONGULDAK’TA..  2018-05-01 0 264 
12 .ATATÜRK ve İNÖNÜ  2018-04-22 0 262 
13 .DOĞA KIYIMI ve TALANI  2018-04-09 0 361 
14 .TEFTİŞ - MÜFETTİŞ..  2018-04-02 0 245 
15 .ÖĞRETMEN PERFORMANSI  2018-03-26 0 368 
16 .ATATÜRKSÜZ OLMAZ  2018-03-19 0 375 
17 .MERAK EDİYORDUM  2018-03-12 0 423 
18 .FESTİVAL TEŞEKKÜRÜ..  2018-03-06 0 392 
19 .KENT KİMLİĞİNİ KORUMAK  2018-02-27 0 338 
20 .HALKEVİ KİTAPLIĞI  2018-02-19 0 365 
21 .DÜNYAYI ADIMLAMAK..   2018-02-09 0 427 
22 .AHŞAP TEKNELER DİYARI   2018-01-22 0 798 
23 .MADEN DULLARI  2018-01-15 0 513 
24 .UMUTLU BAŞLAMAK..  2018-01-08 0 404 
25 .ESKİ YILBAŞI ANILARI..  2018-01-01 0 429 
26 .ÇİZGİLERLE YAKIN TARİH..  2017-12-25 0 382 
27 .PARAYLA GÜRÜLTÜ  2017-12-18 0 382 
28 .BİR YIL ÖNCE, BİR YIL SONRA..  2017-12-11 0 388 
29 .ÜSLÛB-ı BEYAN..  2017-12-04 0 377 
30 .ÖĞRETMEN-İDARECİ  2017-11-27 0 426 
31 .EREĞLİ’DE İNSAN SICAKLIĞI..  2017-11-22 0 483 
32 .KASIM DÜŞÜNCELERİ  2017-11-13 0 480 
33 .ATATÜRK YAŞIYOR, YAŞIYACAK!..   2017-10-27 0 454 
34 .ÇAYCUMA GÜZELDİ  2017-10-23 0 426 
35 . ŞAH İSMAİL ÖZKAN  2017-10-16 0 444 
36 .ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..  2017-10-09 0 458 
37 .BİR MUTLULUK GÜNÜ!..  2017-10-02 0 482 
38 .ŞAİR MUZAFFER’le ARKADAŞLIK..  2017-09-26 0 453 
39 .NAZIM HİKMET’in RAİF AĞASI..  2017-09-18 0 449 
40 .ŞAİR MUZAFFER’e VEF BORCU..  2017-09-11 0 631 
41 . AKLIN ve BİLİMİN GÜCÜ..  2017-09-04 0 478 
42 .30 AĞUSTOS ZAFERİ   2017-08-29 0 487 
43 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-2 MUSTAFA KEMAL İLE KARŞILAŞMA  2017-08-23 0 478 
44 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-1 YEDİ GÜN YEDİ GECE ÇARPIŞTIK..  2017-08-20 0 489 
45 .ÇÜRÜK ELMA  2017-08-14 0 636 
46 .ÇAYCUMA PLAJI..  2017-08-06 0 512 
47 .NASIL BİR EĞİTİM?  2017-07-31 0 485 
48 .Göreve dönme umudu..  2017-07-25 0 572 
49 .15 TEMMUZ ANMASI..  2017-07-18 0 468 
50 .Hak hukuk adalet!..  2017-07-10 0 522 
51 .MUZAFFER TAYYİP 95 YAŞINDA  2017-07-01 0 560 
52 .EMEĞİN DEĞERİ  2017-06-30 0 504 
53 .ADALET YÜRÜYÜŞÜ  2017-06-20 0 545 
54 .FİLYOS ÇAYI’NA BAKARKEN  2017-06-05 0 612 
55 .KENTİN GELECEĞİNE SAHİP ÇIKMAK  2017-05-30 0 573 
56 .KENTİN ORTAK AKLI  2017-05-22 0 520 
57 .Zihniyet Meselesi..  2017-05-16 0 606 
58 .ÇAYCUMA’DA BULUŞMA..  2017-05-08 0 715 
59 .ÇAYCUMA BULUŞMASI  2017-05-04 0 572 
60 .HALKOYLAMASI SONUÇLARI   2017-04-24 0 741 
61 .SAĞDUYU ZAMANI  2017-04-18 0 575 
62 .Yurttaşlık Görevi  2017-04-10 0 658 
63 .Ah, Hasan Ataman!..  2017-04-03 0 782 
64 .DÜZENE UYGUN KAFALAR!..  2017-03-27 0 843 
65 .KARANLIĞIN GÖZLERİ  2017-03-20 0 757 
66 . ÇAYCUMA’DA NELER OLUYOR?  2017-03-13 0 866 
67 .BİR DOST SELAMI..  2017-02-27 0 1061 
68 .Çocuklar NUTUK okuyor..  2017-02-19 0 967 
69 .Eti için bülbül öldürmek!..  2017-02-13 0 1170 
70 .Delüğe Gireyruk!..  2017-02-06 0 858 
71 .NELER YAPMADIK PARTİMİZ İÇİN?..  2017-01-30 0 745 
72 .SABAH OLURSA..  2017-01-23 0 796 
73 .TARZAN ZOR DURUMDA!..  2017-01-16 0 806 
74 .Çaycuma’da Kış Geceleri  2017-01-09 0 756 
75 .KANLI SABAH...  2017-01-01 0 824 
76 .Çaycuma Birlik ve Dayanışma Gecesi   2016-12-26 0 828 
77 .HASAD’la komünizm propagandası!..  2016-12-19 0 905 
78 .KENTİN ÖNÜNÜ AÇMAK  2016-12-12 0 768 
79 .NE HALDEYİZ? O HALDEYİZ!..  2016-12-07 0 862 
80 .MADEN MÜZESİ  2016-11-28 0 877 
81 .CHP’DEN BEKLENEN  2016-11-21 0 864 
82 .Ankara’da Çaycuma Derneği  2016-11-14 0 947 
83 .DÜNYA ÖNDERİ ATATÜRK  2016-11-09 0 873 
84 .ATATÜRK IŞIĞINDA   2016-11-07 0 874 
85 .ULUSAL BAYRAM..  2016-10-24 0 999 
86 . KENTİN YERİ DAR..   2016-10-18 0 951 
87 .Güzel ülkem nereye?  2016-10-10 0 1365 
88 .Önce Annelerini Vur..  2016-09-26 0 1009 
89 .OKULLAR AÇILIRKEN  2016-09-19 0 984 
90 .12 EYLÜL DÜŞÜNCELERİ  2016-09-13 0 894 
91 .“Yüzüm Bana Benzer”  2016-09-05 0 884 
92 .Bir düğün..Bir cenaze..  2016-08-23 0 1197 
93 .Ağrı Eşiği  2016-08-07 0 1100 
94 .Suç Ortakları!..  2016-08-02 0 1020 
95 .Yaşadıklarımdan öğrendiğim..  2016-07-25 0 1135 
96 .Bizi şair yaptı Zonguldak..  2016-07-03 0 1281 
97 .DİN İLE DÜNYA İŞLERİ..  2016-06-13 0 1087 
98 .Bir Din Bilgisi Sınavı  2016-05-23 0 1109 
99 .19 Mayıs 1919 Ruhu  2016-05-16 0 1063 
100 .Çaycuma forumu..  2016-05-09 0 1001 
101 .Atatürk düşmanlığının kaynağı  2016-05-02 0 1198 
102 .Yaşa Atatürk, Yaşa 23 Nisan!..  2016-04-18 0 1222 
103 .Çıkmaz Sokak  2016-03-28 0 1229 
104 . Atatürk’e yazılan mektup..   2016-03-22 0 1256 
105 .NERDE KALMIŞTIK DİYECEKTİM!..  2016-03-14 0 1140 
106 .Adımız, andımızdır..  2016-02-29 0 1134 
107 .BİR SÜRELİĞİNE YOKUM!..   2016-02-07 0 1292 
108 .BİZ KİMİZ, BİLİYOR MUSUNUZ?  2016-01-11 0 1191 
109 .BAŞARDINIZ SAYIN MÜDÜR!..  2016-01-05 0 1249 
110 .CHP KENDİNİ TOPLAMALI..  2015-12-30 0 1221 
111 .EKMEKLE GÜREŞMEK   2015-12-13 0 1229 
112 .Öğretmen: Canpolat Pamay /Öğrenci: Mehmet Haberal  2015-11-23 0 1468 
113 .ÇAĞLARIN ÖNDERİ ATATÜRK  2015-11-18 0 1209 
114 .Atatürk’ten Laiklik Dersleri  2015-11-09 0 1298 
115 .Kazanan, kaybeden!..  2015-11-03 0 1306 
116 .“Aydın kişi” neyi nasıl yapmalı?  2015-10-27 0 1362 
117 .Bu meydan kanlı meydan!  2015-10-14 0 1342 
118 .KİTAPLARI YAKMAK.. (KISA KISA ANIMSAMA-2)  2015-10-04 0 1489 
119 .ATATÜRK’ü BİLMEMEK..  2015-09-24 0 2184 
120 .YÜREĞİMİZDEKİ YANGIN..  2015-09-07 0 1400 
121 .Mustafa Kemal ve İsmet İnönü ile..   2015-09-02 0 1402 
122 .Yedi sıra tel örgü..  2015-08-27 0 1315 
123 .AŞK ENGELLİ   2015-08-12 0 1288 
124 .Kent kültürünü korumak  2015-07-28 0 1341 
125 .Yollar ayarsızsa toprak kayar, taş düşer!..   2015-07-22 0 1340 
126 .Kentin geleceğine bakmak  2015-07-15 0 1387 
127 .Bu yatak niye burada?  2015-07-10 0 1367 
128 .Öldükten Sonra  2015-07-03 0 1411 
129 .Kandilli’de “kömür kokulu gün”  2015-06-18 0 1356 
130 .Bu Türkiye kitaba uymuyor!..  2015-06-13 0 1423 
131 .Ben bu sazı çala çala yoruldum!..  2015-06-04 0 1564 
132 .Devrek köylerinden sesler geliyor..  2015-05-27 0 1621 
133 .Bir Pazar Günüydü..  2015-05-20 0 1384 
134 .CHP neler yapacak?  2015-04-28 0 1541 
135 .CHP’nin şansı nedir?  2015-04-14 0 1538 
136 .“Dev Proje” ne oldu?   2015-04-08 0 2357 
137 .Emekli başkenti!..  2015-03-24 0 1403 
138 .CHP’de kontenjan açmazı!..  2015-03-17 0 1445 
139 .Sandıktan umut çıktı!..  2015-03-12 0 1466 
140 .Okurlar Söyleşiyor  2015-02-22 0 1648 
141 . Kent için toplumsal eğitim..  2015-02-11 0 1380 
142 .Filyos Vadisi Belediyeleri Birliği  2015-02-03 0 1790 
143 .Baston kenti, kültür penceresi!..   2013-05-30 0 3464 
144 .Mektubun Avucumda..   2013-05-06 0 3263 
145 .Çankaya   2013-04-16 0 2467 
146 .Mustafa Kemal’den kurtulmak!..  2013-04-04 0 2524 
147 .Madenci protestosu!..  2013-03-13 0 2936 
148 .Güneşi Görememek!..  2013-03-04 0 2225