Hamit Kalyoncu 
kalyoncuhamit@hotmail.com 

ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..

Zonguldak/Devrekli yazar Metin Köse ile özellikle bir roman çalışması içinde olduğu dönemlerde kimi akşamlar bir saate yakın/aşkın telefon görüşmelerimiz olmuştur. Son kitabı “Aç Kapıyı Ben Geldim” yayımlandıktan sonra da böyle bir konuşmamız olmuştu. Şunu hemen söylemeliyim; Daha  ilk anda bu kitabın adı beni sıcacık sardı diyebilirim. Çünkü öğretmenlik yıllarımızda halk oyunu yarışmaları sıralarında -hani o Bartın ve Karabük’ün de içinde olduğu büyük Zonguldak yıllarında-  bu türkü kulağımızda kalmıştı.
Köse ise “Aç Kapıyı Ben Geldim”(Mayıs-2017-Doğan Yay.) adını taşıyan son romanında bu dizeyi daha geniş anlamda ve içerikte kullanmıştı. Metin Köse romanında, 1924 yılındaki mübadele ile Safranbolu’dan Yunanistan/Skydra’ya gönderilen 485 haneden 3.212 Kırandoros/Kıranköylü ile Balkanlar’dan Anadolu’ya yollanan yüzbinlerin dramını yansıtıyor.  “Aç Kapıyı Ben Geldim”,  yurdunu yitirenleri, toprağından edilenleri, mübadilleri, yarım kalan sevdaları içtenlikli bir dille  gözler önüne seriyor.
*****
Metin Köse, kitabıyla ilgili olarak TEMPO’ya verdiği 29.Temmuz.2017 tarihli röportajda Çaycuma’yı da ilgilendiren çok önemli sayabileceğimiz bir cümleye yer vermişti:
“1924 yılında Safranbolu-Kıranköy’deki 485 hanede yaşayan 3.212 Ortodoks Hristiyan mübadil olarak Skydra (Yunanistan)‘a gönderilmiş. Gerçek isimlerine kadar bu romanda   yer alıyorlar. Ayrıca Ortodoks Hristiyan Kıranköy’de 1861 yılında çıkan yangından dolayı Çaycuma’ya yerleştirilen 40 aile var.”
Aç Kapıyı Ben Geldim, shf:142’de: “28.Ağustos.1861 yılında çıkan ikinci yangın ise öyle büyüktü ki; Kıranköy’deki 200 ev ile birlikte kilise tamamen yandı. Yangından sadece 74 ev kurtulmuş,  40 aile ise evsiz barksız kalmışlardı.İşte bu 40 aile Çarşamba’ya yerleştirildiler.”
Metin Köse’ye 9.Eylül.2017 gecesi bu bilgiyi nerden aldığını sorduğumda; “Safranbolu’dan Yunanistan’a gönderilen  mübadil Hristos Kiriakopulos’un Safranbolu’ya yazdığı bir mektupta” geçtiğini, “Atina’daki resmi belgelerde bu 40 ailenin adlarının var olduğunu” belirtti. Bu bilgiyi kendi kitabında ve Ünsal Tunçözgür’ün kitabında da bulabileceğimi, adını verdiği kişilerle görüşerek de öğrenebileceğimi  söylemişti.
*****
Çaycuma için çok önemli gördüğüm bu bilginin hemen peşine düşmeliydim.  Metin Köse’nin telefonunu verdiği Ünsal Tunçözgür’ü 11.09.2017’de aradım. Oraya geldiğimizde bilgi ve kitapları verebileceğini söyledi. Tam da ben bu olayları nasıl çözeceğimi düşünürken birkaç gün sonra Devrek Belediye Meclisi üyesi Faik Mekik ve İsmail Külah arayarak Metin Köse’nin 28.09.2017 tarihindeki imza günü için Safranbolu’ya gelip gelemiyeceğimi sormazlar mı? Gelmez miyim, hem de uça uça!..
O gün  CHP İl Bşk.Yrd. Zeki Esen, Faik Mekik, İsmail Külah ve ben önce Çaycuma Belediyesi’nin “Gıda ve Tarım Fuarı”nın açılışına uğradık, sonra CHP İlçe Başkanı Yaşar Bükrü’yü de alarak, ver elini Safranbolu. Metin Köse’nin imza gününe katıldık. Sonra yazar-araştırmacı Ünsal Tunçözgür ile tanıştık. Hemen ayak üzeri sohbetten sonra gidip kitapları getirdi ve ücret talep etmeden bize armağan etti. Kendisine buradan çok çok teşekkürlerimi bir kez daha sunuyorum.
Metin Köse’nin verdiği bu bilgi Ünsal Tunçözgür’ün “Dünü ve Bugünü ile Safranbolu” kitabının 55.shf.de de verilmişti. “28 Ağustos.1861 tarihinde Kıranköy’de korkunç bir yangın olmuştur. 200 ev ve kilise yanar,74 yanmadan kalır. 40 aile evsiz kalırlar ve göç ederek bu günkü Çaycuma’yı kurarlar.
*****
Safranbolu’da 1861 tarihindeki bu korkunç yangında meydana gelen büyük telefiyattan sonra evsiz kalan 40 aile göç ederek Çaycuma’ya gelirler. Buradaki “Bu günkü Çaycuma’yı kurarlar” ifadesi insanı düşündürüyor açıkçası. Sanırız bu göç, devlet bilgisi altında olmalı, bu 40 aile Çarşamba/Çaycuma’ya iskan edilmiş olmalıdır. Çok iyi Türkçe konuşan, Türkler gibi yaşayan, Hıristiyan dinine mensup olan bu kişiler  Çaycuma’ya yerleşirler. 1924 yılında mübadeleye tabi tutulduklarına göre 60 yıla yakın bir süre Çaycuma insanı ile bir arada yaşarlar.
Sanırım 1956 yılı idi. Bu Rumlar’dan Kemaneci Filip ve arkadaşları Çaycuma’yı ziyaret etmişlerdi. Ben sadece Filip’i uzaktan görmüştüm. Sonraki yıllarda Kadın Rumlar’ın da Çaycuma’ya ziyaret ettikleri, Diş Dr. Sabahattin Köktürk’ün bunları ağırladığı da edindiğim bilgiler arasında. Kadınların, oturdukları evleri, mahalle komşularını aradıkları söylenmişti.  
Çaycuma hakkında çok geniş bilgi sahibi olan Mustafa Zeren ile 1967 yılı Üniversite Tez çalışmaları sırasında yaptığımız görüşmelerde bu Rumlar’dan Yordan Çorbacı’nın çarşıdaki bir çok binayı inşa ettiğini(örneğin Ayşe Kan’ın bulunduğu dükkan sırası), yine bir çok Türk aileye de parası olmayandan sığır ve koyun cinsi hayvan ile tarlanın ürününe borç bitinceye kadar ortak olarak ev yapıverdiğini anlatmıştı.
*****
Çaycuma’da 1967 yılında üniversite Bitirme Tezi için yaptığım derleme çalışmalarında şehir halkı ile de çeşitli görüşmeler yapmıştım. Konu ile ilgili olan 3 tanesini aşağıya alıyorum.
1967 yılında İhsan Bilgin ile yaptığımız görüşme notlarından:
Nüfus  kayıtlarına göre, H. 1256 (M-1840) doğumlu  ve İhsan Bilgin’in dedesinin babası olan İmamlar kariyesinden Raşit Ağa ile İmamoğlu Hüseyin, Rumlar’a şehir merkezinde yer (arazi) satarlar.
Rumlar Çaycuma’ya Safranbolu’dan 120 yıl kadar önce (1967 derleme tarihine göre) gelmişler. Tapu kayıtlarındaki arazi satışlarından bu anlaşılıyor. (İhsan Bilgin bir ara  dava muakipliği (takipciliği) de yapmıştı.) Rumlar, Lozan anlaşması gereği yapılan mübadele ile gittiler.
1967 yılında Süleyman Sunar ile görüşme notlarından: (Terzi Şeref Sunar’ın babası)
Biz Çormanlı köyünden gelip buraya yerleşmişiz. Biz sanat manat bilmezdik. Bu terzilik işini biz Rumlar’dan öğrendik. Herkes de yaptığı işi, Rumlar’dan öğrendi. Biz rençber adamdık. Tarla tapan işleri yapardık. Böyle şeyleri bilmezdik. Kasap, terzi, berber vbgibi meslekleri biz hep Rumlar’dan öğrendik.
1967 yılında Mustafa Zeren ile yapılan görüşme notlarından:
Şimdiki Hükümet Binası (Şimdi Öğretmenevi), Rumlar’ın Sıbyan mektebi idi. Bahçesinde Kilisesi vardı. Kilise’nin arkasında çift taraflı olarak Papaz’ın evi vardı. Bu evin bir tarafında Zangoç, diğerinde Papaz otururdu.
Kilise sonradan restore edilip Halkevi olarak kullanılmağa başlandı. Kilise malları Devrek Maliyesi tarafından mezat yolu ile satılır. Sonraları tiyatro, konser salonu olarak kullanılan bina çok eskidiği gerekçesiyle yıkılır (1950 sonrası). (Belediye Eski Fotoğraflar sayfasında Zeren Amca’nın anlattığı binaların fotoğrafı bulunuyor.)

Facebook'ta Paylaş...


Okunma Sayisi : 584
Yazılma Tarihi : 2017-10-09
 
  İstatistik
  Dün : 1360
  Bugün : 774
  Toplam: 4744994
   Online :

  62 konuk,

 
Tefen67.com

<< Yazara Geri Dön <<

Yorumlar

Henüz Hiç Yorum Yazılmamış.

Bu Yazıya Yorum Yazın

ELEŞTİRİYE EVET HAKARETE HAYIR!...
Yorum köşemiz düşüncelere zenginlik katmak için hizmet vermektedir.
Adı Soyadı :
Email :
Mesajınız :
Güvenlik Doğrulama  
   
 
Tüm Yazılar Tarih Yorumlar Hit
1 .TARİH OKUMANIZ GEREKLİ!..  2019-03-19 0 27 
2 .ZONGULDAK BAHARI  2019-03-11 0 85 
3 .ZOKEV KÜLTÜR ÖDÜLÜ  2019-03-04 0 61 
4 .GÜLERYÜZ’den: OTUZ GÜN  2019-02-24 0 73 
5 .TÖBDER’de TANZİM SATIŞI!..  2019-02-19 0 65 
6 .NASIL BİR KENT İSTİYORUZ?   2019-02-12 0 77 
7 .PEKİ, ÇARESİZ MİYİZ?  2019-01-29 0 118 
8 .DEVREK EMEK GÜNÜ  2019-01-04 0 129 
9 .BİR ŞAİRLER KENTİ ZONGULDAK  2018-12-03 0 229 
10 .MUSTAFA KEMAL’den KURTULMAK!  2018-11-26 0 141 
11 .ATATÜRK’ÜN MUHAFIZI   2018-11-09 0 273 
12 .POLİTİKA MI?/ ENTRİKA MI?  2018-11-05 0 298 
13 .CUMHURİYET AYDINI  2018-10-29 0 236 
14 .CHP’de GÜÇBİRLİĞİ ÇAĞRISI  2018-10-16 0 223 
15 .DANIŞMA-KAPIŞMA   2018-10-09 0 232 
16 .ÖNCE EĞİTİM  2018-09-24 0 378 
17 . “ANDIMIZ”la BAŞLARIZ SÖZE..  2018-09-18 0 215 
18 .ZONGULDAK KUŞATMADA  2018-07-22 0 1040 
19 .CHP’ye YAKIŞAN  2018-07-16 0 290 
20 .MUZAFFER TAYYİP’İ ANARKEN..  2018-07-02 0 357 
21 .HAYDİ ZONGULDAK!  2018-06-18 0 397 
22 .YÜCE MİLLETİME SESLENİYORUM!  2018-06-12 0 372 
23 .SEÇİM KAZANMAK…   2018-05-29 0 556 
24 .ÜLKEMİZİN ESENLİĞİ İÇİN..   2018-05-22 0 411 
25 .ÇAYCUMA GELECEĞE BAKIYOR  2018-05-07 0 440 
26 .NAZIM HİKMET ZONGULDAK’TA..  2018-05-01 0 422 
27 .ATATÜRK ve İNÖNÜ  2018-04-22 0 356 
28 .DOĞA KIYIMI ve TALANI  2018-04-09 0 464 
29 .TEFTİŞ - MÜFETTİŞ..  2018-04-02 0 348 
30 .ÖĞRETMEN PERFORMANSI  2018-03-26 0 467 
31 .ATATÜRKSÜZ OLMAZ  2018-03-19 0 479 
32 .MERAK EDİYORDUM  2018-03-12 0 533 
33 .FESTİVAL TEŞEKKÜRÜ..  2018-03-06 0 497 
34 .KENT KİMLİĞİNİ KORUMAK  2018-02-27 0 461 
35 .HALKEVİ KİTAPLIĞI  2018-02-19 0 510 
36 .DÜNYAYI ADIMLAMAK..   2018-02-09 0 550 
37 .AHŞAP TEKNELER DİYARI   2018-01-22 0 961 
38 .MADEN DULLARI  2018-01-15 0 641 
39 .UMUTLU BAŞLAMAK..  2018-01-08 0 519 
40 .ESKİ YILBAŞI ANILARI..  2018-01-01 0 584 
41 .ÇİZGİLERLE YAKIN TARİH..  2017-12-25 0 481 
42 .PARAYLA GÜRÜLTÜ  2017-12-18 0 506 
43 .BİR YIL ÖNCE, BİR YIL SONRA..  2017-12-11 0 529 
44 .ÜSLÛB-ı BEYAN..  2017-12-04 0 512 
45 .ÖĞRETMEN-İDARECİ  2017-11-27 0 541 
46 .EREĞLİ’DE İNSAN SICAKLIĞI..  2017-11-22 0 620 
47 .KASIM DÜŞÜNCELERİ  2017-11-13 0 595 
48 .ATATÜRK YAŞIYOR, YAŞIYACAK!..   2017-10-27 0 581 
49 .ÇAYCUMA GÜZELDİ  2017-10-23 0 536 
50 . ŞAH İSMAİL ÖZKAN  2017-10-16 0 550 
51 .ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..  2017-10-09 0 584 
52 .BİR MUTLULUK GÜNÜ!..  2017-10-02 0 588 
53 .ŞAİR MUZAFFER’le ARKADAŞLIK..  2017-09-26 0 566 
54 .NAZIM HİKMET’in RAİF AĞASI..  2017-09-18 0 574 
55 .ŞAİR MUZAFFER’e VEF BORCU..  2017-09-11 0 773 
56 . AKLIN ve BİLİMİN GÜCÜ..  2017-09-04 0 587 
57 .30 AĞUSTOS ZAFERİ   2017-08-29 0 606 
58 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-2 MUSTAFA KEMAL İLE KARŞILAŞMA  2017-08-23 0 582 
59 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-1 YEDİ GÜN YEDİ GECE ÇARPIŞTIK..  2017-08-20 0 610 
60 .ÇÜRÜK ELMA  2017-08-14 0 758 
61 .ÇAYCUMA PLAJI..  2017-08-06 0 628 
62 .NASIL BİR EĞİTİM?  2017-07-31 0 600 
63 .Göreve dönme umudu..  2017-07-25 0 693 
64 .15 TEMMUZ ANMASI..  2017-07-18 0 580 
65 .Hak hukuk adalet!..  2017-07-10 0 629 
66 .MUZAFFER TAYYİP 95 YAŞINDA  2017-07-01 0 664 
67 .EMEĞİN DEĞERİ  2017-06-30 0 611 
68 .ADALET YÜRÜYÜŞÜ  2017-06-20 0 659 
69 .FİLYOS ÇAYI’NA BAKARKEN  2017-06-05 0 752 
70 .KENTİN GELECEĞİNE SAHİP ÇIKMAK  2017-05-30 0 714 
71 .KENTİN ORTAK AKLI  2017-05-22 0 650 
72 .Zihniyet Meselesi..  2017-05-16 0 728 
73 .ÇAYCUMA’DA BULUŞMA..  2017-05-08 0 868 
74 .ÇAYCUMA BULUŞMASI  2017-05-04 0 678 
75 .HALKOYLAMASI SONUÇLARI   2017-04-24 0 881 
76 .SAĞDUYU ZAMANI  2017-04-18 0 680 
77 .Yurttaşlık Görevi  2017-04-10 0 786 
78 .Ah, Hasan Ataman!..  2017-04-03 0 916 
79 .DÜZENE UYGUN KAFALAR!..  2017-03-27 0 971 
80 .KARANLIĞIN GÖZLERİ  2017-03-20 0 877 
81 . ÇAYCUMA’DA NELER OLUYOR?  2017-03-13 0 974 
82 .BİR DOST SELAMI..  2017-02-27 0 1187 
83 .Çocuklar NUTUK okuyor..  2017-02-19 0 1104 
84 .Eti için bülbül öldürmek!..  2017-02-13 0 1289 
85 .Delüğe Gireyruk!..  2017-02-06 0 1006 
86 .NELER YAPMADIK PARTİMİZ İÇİN?..  2017-01-30 0 849 
87 .SABAH OLURSA..  2017-01-23 0 916 
88 .TARZAN ZOR DURUMDA!..  2017-01-16 0 914 
89 .Çaycuma’da Kış Geceleri  2017-01-09 0 876 
90 .KANLI SABAH...  2017-01-01 0 932 
91 .Çaycuma Birlik ve Dayanışma Gecesi   2016-12-26 0 957 
92 .HASAD’la komünizm propagandası!..  2016-12-19 0 1037 
93 .KENTİN ÖNÜNÜ AÇMAK  2016-12-12 0 867 
94 .NE HALDEYİZ? O HALDEYİZ!..  2016-12-07 0 977 
95 .MADEN MÜZESİ  2016-11-28 0 990 
96 .CHP’DEN BEKLENEN  2016-11-21 0 1005 
97 .Ankara’da Çaycuma Derneği  2016-11-14 0 1078 
98 .DÜNYA ÖNDERİ ATATÜRK  2016-11-09 0 993 
99 .ATATÜRK IŞIĞINDA   2016-11-07 0 990 
100 .ULUSAL BAYRAM..  2016-10-24 0 1146 
101 . KENTİN YERİ DAR..   2016-10-18 0 1081 
102 .Güzel ülkem nereye?  2016-10-10 0 1535 
103 .Önce Annelerini Vur..  2016-09-26 0 1123 
104 .OKULLAR AÇILIRKEN  2016-09-19 0 1118 
105 .12 EYLÜL DÜŞÜNCELERİ  2016-09-13 0 996 
106 .“Yüzüm Bana Benzer”  2016-09-05 0 1006 
107 .Bir düğün..Bir cenaze..  2016-08-23 0 1327 
108 .Ağrı Eşiği  2016-08-07 0 1219 
109 .Suç Ortakları!..  2016-08-02 0 1153 
110 .Yaşadıklarımdan öğrendiğim..  2016-07-25 0 1286 
111 .Bizi şair yaptı Zonguldak..  2016-07-03 0 1390 
112 .DİN İLE DÜNYA İŞLERİ..  2016-06-13 0 1215 
113 .Bir Din Bilgisi Sınavı  2016-05-23 0 1218 
114 .19 Mayıs 1919 Ruhu  2016-05-16 0 1155 
115 .Çaycuma forumu..  2016-05-09 0 1116 
116 .Atatürk düşmanlığının kaynağı  2016-05-02 0 1310 
117 .Yaşa Atatürk, Yaşa 23 Nisan!..  2016-04-18 0 1309 
118 .Çıkmaz Sokak  2016-03-28 0 1353 
119 . Atatürk’e yazılan mektup..   2016-03-22 0 1366 
120 .NERDE KALMIŞTIK DİYECEKTİM!..  2016-03-14 0 1254 
121 .Adımız, andımızdır..  2016-02-29 0 1243 
122 .BİR SÜRELİĞİNE YOKUM!..   2016-02-07 0 1393 
123 .BİZ KİMİZ, BİLİYOR MUSUNUZ?  2016-01-11 0 1309 
124 .BAŞARDINIZ SAYIN MÜDÜR!..  2016-01-05 0 1372 
125 .CHP KENDİNİ TOPLAMALI..  2015-12-30 0 1317 
126 .EKMEKLE GÜREŞMEK   2015-12-13 0 1347 
127 .Öğretmen: Canpolat Pamay /Öğrenci: Mehmet Haberal  2015-11-23 0 1569 
128 .ÇAĞLARIN ÖNDERİ ATATÜRK  2015-11-18 0 1304 
129 .Atatürk’ten Laiklik Dersleri  2015-11-09 0 1432 
130 .Kazanan, kaybeden!..  2015-11-03 0 1407 
131 .“Aydın kişi” neyi nasıl yapmalı?  2015-10-27 0 1462 
132 .Bu meydan kanlı meydan!  2015-10-14 0 1423 
133 .KİTAPLARI YAKMAK.. (KISA KISA ANIMSAMA-2)  2015-10-04 0 1650 
134 .ATATÜRK’ü BİLMEMEK..  2015-09-24 0 2307 
135 .YÜREĞİMİZDEKİ YANGIN..  2015-09-07 0 1483 
136 .Mustafa Kemal ve İsmet İnönü ile..   2015-09-02 0 1506 
137 .Yedi sıra tel örgü..  2015-08-27 0 1433 
138 .AŞK ENGELLİ   2015-08-12 0 1388 
139 .Kent kültürünü korumak  2015-07-28 0 1447 
140 .Yollar ayarsızsa toprak kayar, taş düşer!..   2015-07-22 0 1430 
141 .Kentin geleceğine bakmak  2015-07-15 0 1489 
142 .Bu yatak niye burada?  2015-07-10 0 1481 
143 .Öldükten Sonra  2015-07-03 0 1526 
144 .Kandilli’de “kömür kokulu gün”  2015-06-18 0 1448 
145 .Bu Türkiye kitaba uymuyor!..  2015-06-13 0 1512 
146 .Ben bu sazı çala çala yoruldum!..  2015-06-04 0 1665 
147 .Devrek köylerinden sesler geliyor..  2015-05-27 0 1713 
148 .Bir Pazar Günüydü..  2015-05-20 0 1568 
149 .CHP neler yapacak?  2015-04-28 0 1631 
150 .CHP’nin şansı nedir?  2015-04-14 0 1635 
151 .“Dev Proje” ne oldu?   2015-04-08 0 2499 
152 .Emekli başkenti!..  2015-03-24 0 1507 
153 .CHP’de kontenjan açmazı!..  2015-03-17 0 1540 
154 .Sandıktan umut çıktı!..  2015-03-12 0 1555 
155 .Okurlar Söyleşiyor  2015-02-22 0 1748 
156 . Kent için toplumsal eğitim..  2015-02-11 0 1476 
157 .Filyos Vadisi Belediyeleri Birliği  2015-02-03 0 1889 
158 .Baston kenti, kültür penceresi!..   2013-05-30 0 3584 
159 .Mektubun Avucumda..   2013-05-06 0 3365 
160 .Çankaya   2013-04-16 0 2578 
161 .Mustafa Kemal’den kurtulmak!..  2013-04-04 0 2650 
162 .Madenci protestosu!..  2013-03-13 0 3067 
163 .Güneşi Görememek!..  2013-03-04 0 2328