Hamit Kalyoncu 
kalyoncuhamit@hotmail.com 

ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..

Zonguldak/Devrekli yazar Metin Köse ile özellikle bir roman çalışması içinde olduğu dönemlerde kimi akşamlar bir saate yakın/aşkın telefon görüşmelerimiz olmuştur. Son kitabı “Aç Kapıyı Ben Geldim” yayımlandıktan sonra da böyle bir konuşmamız olmuştu. Şunu hemen söylemeliyim; Daha  ilk anda bu kitabın adı beni sıcacık sardı diyebilirim. Çünkü öğretmenlik yıllarımızda halk oyunu yarışmaları sıralarında -hani o Bartın ve Karabük’ün de içinde olduğu büyük Zonguldak yıllarında-  bu türkü kulağımızda kalmıştı.
Köse ise “Aç Kapıyı Ben Geldim”(Mayıs-2017-Doğan Yay.) adını taşıyan son romanında bu dizeyi daha geniş anlamda ve içerikte kullanmıştı. Metin Köse romanında, 1924 yılındaki mübadele ile Safranbolu’dan Yunanistan/Skydra’ya gönderilen 485 haneden 3.212 Kırandoros/Kıranköylü ile Balkanlar’dan Anadolu’ya yollanan yüzbinlerin dramını yansıtıyor.  “Aç Kapıyı Ben Geldim”,  yurdunu yitirenleri, toprağından edilenleri, mübadilleri, yarım kalan sevdaları içtenlikli bir dille  gözler önüne seriyor.
*****
Metin Köse, kitabıyla ilgili olarak TEMPO’ya verdiği 29.Temmuz.2017 tarihli röportajda Çaycuma’yı da ilgilendiren çok önemli sayabileceğimiz bir cümleye yer vermişti:
“1924 yılında Safranbolu-Kıranköy’deki 485 hanede yaşayan 3.212 Ortodoks Hristiyan mübadil olarak Skydra (Yunanistan)‘a gönderilmiş. Gerçek isimlerine kadar bu romanda   yer alıyorlar. Ayrıca Ortodoks Hristiyan Kıranköy’de 1861 yılında çıkan yangından dolayı Çaycuma’ya yerleştirilen 40 aile var.”
Aç Kapıyı Ben Geldim, shf:142’de: “28.Ağustos.1861 yılında çıkan ikinci yangın ise öyle büyüktü ki; Kıranköy’deki 200 ev ile birlikte kilise tamamen yandı. Yangından sadece 74 ev kurtulmuş,  40 aile ise evsiz barksız kalmışlardı.İşte bu 40 aile Çarşamba’ya yerleştirildiler.”
Metin Köse’ye 9.Eylül.2017 gecesi bu bilgiyi nerden aldığını sorduğumda; “Safranbolu’dan Yunanistan’a gönderilen  mübadil Hristos Kiriakopulos’un Safranbolu’ya yazdığı bir mektupta” geçtiğini, “Atina’daki resmi belgelerde bu 40 ailenin adlarının var olduğunu” belirtti. Bu bilgiyi kendi kitabında ve Ünsal Tunçözgür’ün kitabında da bulabileceğimi, adını verdiği kişilerle görüşerek de öğrenebileceğimi  söylemişti.
*****
Çaycuma için çok önemli gördüğüm bu bilginin hemen peşine düşmeliydim.  Metin Köse’nin telefonunu verdiği Ünsal Tunçözgür’ü 11.09.2017’de aradım. Oraya geldiğimizde bilgi ve kitapları verebileceğini söyledi. Tam da ben bu olayları nasıl çözeceğimi düşünürken birkaç gün sonra Devrek Belediye Meclisi üyesi Faik Mekik ve İsmail Külah arayarak Metin Köse’nin 28.09.2017 tarihindeki imza günü için Safranbolu’ya gelip gelemiyeceğimi sormazlar mı? Gelmez miyim, hem de uça uça!..
O gün  CHP İl Bşk.Yrd. Zeki Esen, Faik Mekik, İsmail Külah ve ben önce Çaycuma Belediyesi’nin “Gıda ve Tarım Fuarı”nın açılışına uğradık, sonra CHP İlçe Başkanı Yaşar Bükrü’yü de alarak, ver elini Safranbolu. Metin Köse’nin imza gününe katıldık. Sonra yazar-araştırmacı Ünsal Tunçözgür ile tanıştık. Hemen ayak üzeri sohbetten sonra gidip kitapları getirdi ve ücret talep etmeden bize armağan etti. Kendisine buradan çok çok teşekkürlerimi bir kez daha sunuyorum.
Metin Köse’nin verdiği bu bilgi Ünsal Tunçözgür’ün “Dünü ve Bugünü ile Safranbolu” kitabının 55.shf.de de verilmişti. “28 Ağustos.1861 tarihinde Kıranköy’de korkunç bir yangın olmuştur. 200 ev ve kilise yanar,74 yanmadan kalır. 40 aile evsiz kalırlar ve göç ederek bu günkü Çaycuma’yı kurarlar.
*****
Safranbolu’da 1861 tarihindeki bu korkunç yangında meydana gelen büyük telefiyattan sonra evsiz kalan 40 aile göç ederek Çaycuma’ya gelirler. Buradaki “Bu günkü Çaycuma’yı kurarlar” ifadesi insanı düşündürüyor açıkçası. Sanırız bu göç, devlet bilgisi altında olmalı, bu 40 aile Çarşamba/Çaycuma’ya iskan edilmiş olmalıdır. Çok iyi Türkçe konuşan, Türkler gibi yaşayan, Hıristiyan dinine mensup olan bu kişiler  Çaycuma’ya yerleşirler. 1924 yılında mübadeleye tabi tutulduklarına göre 60 yıla yakın bir süre Çaycuma insanı ile bir arada yaşarlar.
Sanırım 1956 yılı idi. Bu Rumlar’dan Kemaneci Filip ve arkadaşları Çaycuma’yı ziyaret etmişlerdi. Ben sadece Filip’i uzaktan görmüştüm. Sonraki yıllarda Kadın Rumlar’ın da Çaycuma’ya ziyaret ettikleri, Diş Dr. Sabahattin Köktürk’ün bunları ağırladığı da edindiğim bilgiler arasında. Kadınların, oturdukları evleri, mahalle komşularını aradıkları söylenmişti.  
Çaycuma hakkında çok geniş bilgi sahibi olan Mustafa Zeren ile 1967 yılı Üniversite Tez çalışmaları sırasında yaptığımız görüşmelerde bu Rumlar’dan Yordan Çorbacı’nın çarşıdaki bir çok binayı inşa ettiğini(örneğin Ayşe Kan’ın bulunduğu dükkan sırası), yine bir çok Türk aileye de parası olmayandan sığır ve koyun cinsi hayvan ile tarlanın ürününe borç bitinceye kadar ortak olarak ev yapıverdiğini anlatmıştı.
*****
Çaycuma’da 1967 yılında üniversite Bitirme Tezi için yaptığım derleme çalışmalarında şehir halkı ile de çeşitli görüşmeler yapmıştım. Konu ile ilgili olan 3 tanesini aşağıya alıyorum.
1967 yılında İhsan Bilgin ile yaptığımız görüşme notlarından:
Nüfus  kayıtlarına göre, H. 1256 (M-1840) doğumlu  ve İhsan Bilgin’in dedesinin babası olan İmamlar kariyesinden Raşit Ağa ile İmamoğlu Hüseyin, Rumlar’a şehir merkezinde yer (arazi) satarlar.
Rumlar Çaycuma’ya Safranbolu’dan 120 yıl kadar önce (1967 derleme tarihine göre) gelmişler. Tapu kayıtlarındaki arazi satışlarından bu anlaşılıyor. (İhsan Bilgin bir ara  dava muakipliği (takipciliği) de yapmıştı.) Rumlar, Lozan anlaşması gereği yapılan mübadele ile gittiler.
1967 yılında Süleyman Sunar ile görüşme notlarından: (Terzi Şeref Sunar’ın babası)
Biz Çormanlı köyünden gelip buraya yerleşmişiz. Biz sanat manat bilmezdik. Bu terzilik işini biz Rumlar’dan öğrendik. Herkes de yaptığı işi, Rumlar’dan öğrendi. Biz rençber adamdık. Tarla tapan işleri yapardık. Böyle şeyleri bilmezdik. Kasap, terzi, berber vbgibi meslekleri biz hep Rumlar’dan öğrendik.
1967 yılında Mustafa Zeren ile yapılan görüşme notlarından:
Şimdiki Hükümet Binası (Şimdi Öğretmenevi), Rumlar’ın Sıbyan mektebi idi. Bahçesinde Kilisesi vardı. Kilise’nin arkasında çift taraflı olarak Papaz’ın evi vardı. Bu evin bir tarafında Zangoç, diğerinde Papaz otururdu.
Kilise sonradan restore edilip Halkevi olarak kullanılmağa başlandı. Kilise malları Devrek Maliyesi tarafından mezat yolu ile satılır. Sonraları tiyatro, konser salonu olarak kullanılan bina çok eskidiği gerekçesiyle yıkılır (1950 sonrası). (Belediye Eski Fotoğraflar sayfasında Zeren Amca’nın anlattığı binaların fotoğrafı bulunuyor.)

Facebook'ta Paylaş...


Okunma Sayisi : 407
Yazılma Tarihi : 2017-10-09
 
  İstatistik
  Dün : 1851
  Bugün : 1117
  Toplam: 4356271
   Online :

  35 konuk,

 
Tefen67.com

<< Yazara Geri Dön <<

Yorumlar

Henüz Hiç Yorum Yazılmamış.

Bu Yazıya Yorum Yazın

ELEŞTİRİYE EVET HAKARETE HAYIR!...
Yorum köşemiz düşüncelere zenginlik katmak için hizmet vermektedir.
Adı Soyadı :
Email :
Mesajınız :
Güvenlik Doğrulama  
   
 
Tüm Yazılar Tarih Yorumlar Hit
1 .CHP’ye YAKIŞAN  2018-07-16 0 76 
2 .MUZAFFER TAYYİP’İ ANARKEN..  2018-07-02 0 153 
3 .HAYDİ ZONGULDAK!  2018-06-18 0 236 
4 .YÜCE MİLLETİME SESLENİYORUM!  2018-06-12 0 219 
5 .SEÇİM KAZANMAK…   2018-05-29 0 406 
6 .ÜLKEMİZİN ESENLİĞİ İÇİN..   2018-05-22 0 260 
7 .ÇAYCUMA GELECEĞE BAKIYOR  2018-05-07 0 277 
8 .NAZIM HİKMET ZONGULDAK’TA..  2018-05-01 0 196 
9 .ATATÜRK ve İNÖNÜ  2018-04-22 0 219 
10 .DOĞA KIYIMI ve TALANI  2018-04-09 0 317 
11 .TEFTİŞ - MÜFETTİŞ..  2018-04-02 0 205 
12 .ÖĞRETMEN PERFORMANSI  2018-03-26 0 325 
13 .ATATÜRKSÜZ OLMAZ  2018-03-19 0 327 
14 .MERAK EDİYORDUM  2018-03-12 0 375 
15 .FESTİVAL TEŞEKKÜRÜ..  2018-03-06 0 335 
16 .KENT KİMLİĞİNİ KORUMAK  2018-02-27 0 289 
17 .HALKEVİ KİTAPLIĞI  2018-02-19 0 321 
18 .DÜNYAYI ADIMLAMAK..   2018-02-09 0 376 
19 .AHŞAP TEKNELER DİYARI   2018-01-22 0 692 
20 .MADEN DULLARI  2018-01-15 0 452 
21 .UMUTLU BAŞLAMAK..  2018-01-08 0 353 
22 .ESKİ YILBAŞI ANILARI..  2018-01-01 0 372 
23 .ÇİZGİLERLE YAKIN TARİH..  2017-12-25 0 336 
24 .PARAYLA GÜRÜLTÜ  2017-12-18 0 337 
25 .BİR YIL ÖNCE, BİR YIL SONRA..  2017-12-11 0 340 
26 .ÜSLÛB-ı BEYAN..  2017-12-04 0 331 
27 .ÖĞRETMEN-İDARECİ  2017-11-27 0 383 
28 .EREĞLİ’DE İNSAN SICAKLIĞI..  2017-11-22 0 433 
29 .KASIM DÜŞÜNCELERİ  2017-11-13 0 432 
30 .ATATÜRK YAŞIYOR, YAŞIYACAK!..   2017-10-27 0 406 
31 .ÇAYCUMA GÜZELDİ  2017-10-23 0 377 
32 . ŞAH İSMAİL ÖZKAN  2017-10-16 0 375 
33 .ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..  2017-10-09 0 407 
34 .BİR MUTLULUK GÜNÜ!..  2017-10-02 0 427 
35 .ŞAİR MUZAFFER’le ARKADAŞLIK..  2017-09-26 0 406 
36 .NAZIM HİKMET’in RAİF AĞASI..  2017-09-18 0 396 
37 .ŞAİR MUZAFFER’e VEF BORCU..  2017-09-11 0 575 
38 . AKLIN ve BİLİMİN GÜCÜ..  2017-09-04 0 427 
39 .30 AĞUSTOS ZAFERİ   2017-08-29 0 445 
40 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-2 MUSTAFA KEMAL İLE KARŞILAŞMA  2017-08-23 0 437 
41 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-1 YEDİ GÜN YEDİ GECE ÇARPIŞTIK..  2017-08-20 0 442 
42 .ÇÜRÜK ELMA  2017-08-14 0 587 
43 .ÇAYCUMA PLAJI..  2017-08-06 0 465 
44 .NASIL BİR EĞİTİM?  2017-07-31 0 444 
45 .Göreve dönme umudu..  2017-07-25 0 497 
46 .15 TEMMUZ ANMASI..  2017-07-18 0 426 
47 .Hak hukuk adalet!..  2017-07-10 0 471 
48 .MUZAFFER TAYYİP 95 YAŞINDA  2017-07-01 0 513 
49 .EMEĞİN DEĞERİ  2017-06-30 0 450 
50 .ADALET YÜRÜYÜŞÜ  2017-06-20 0 502 
51 .FİLYOS ÇAYI’NA BAKARKEN  2017-06-05 0 537 
52 .KENTİN GELECEĞİNE SAHİP ÇIKMAK  2017-05-30 0 510 
53 .KENTİN ORTAK AKLI  2017-05-22 0 473 
54 .Zihniyet Meselesi..  2017-05-16 0 541 
55 .ÇAYCUMA’DA BULUŞMA..  2017-05-08 0 653 
56 .ÇAYCUMA BULUŞMASI  2017-05-04 0 515 
57 .HALKOYLAMASI SONUÇLARI   2017-04-24 0 660 
58 .SAĞDUYU ZAMANI  2017-04-18 0 527 
59 .Yurttaşlık Görevi  2017-04-10 0 604 
60 .Ah, Hasan Ataman!..  2017-04-03 0 721 
61 .DÜZENE UYGUN KAFALAR!..  2017-03-27 0 792 
62 .KARANLIĞIN GÖZLERİ  2017-03-20 0 707 
63 . ÇAYCUMA’DA NELER OLUYOR?  2017-03-13 0 825 
64 .BİR DOST SELAMI..  2017-02-27 0 995 
65 .Çocuklar NUTUK okuyor..  2017-02-19 0 905 
66 .Eti için bülbül öldürmek!..  2017-02-13 0 1115 
67 .Delüğe Gireyruk!..  2017-02-06 0 797 
68 .NELER YAPMADIK PARTİMİZ İÇİN?..  2017-01-30 0 688 
69 .SABAH OLURSA..  2017-01-23 0 746 
70 .TARZAN ZOR DURUMDA!..  2017-01-16 0 737 
71 .Çaycuma’da Kış Geceleri  2017-01-09 0 701 
72 .KANLI SABAH...  2017-01-01 0 753 
73 .Çaycuma Birlik ve Dayanışma Gecesi   2016-12-26 0 755 
74 .HASAD’la komünizm propagandası!..  2016-12-19 0 829 
75 .KENTİN ÖNÜNÜ AÇMAK  2016-12-12 0 701 
76 .NE HALDEYİZ? O HALDEYİZ!..  2016-12-07 0 791 
77 .MADEN MÜZESİ  2016-11-28 0 812 
78 .CHP’DEN BEKLENEN  2016-11-21 0 803 
79 .Ankara’da Çaycuma Derneği  2016-11-14 0 868 
80 .DÜNYA ÖNDERİ ATATÜRK  2016-11-09 0 828 
81 .ATATÜRK IŞIĞINDA   2016-11-07 0 826 
82 .ULUSAL BAYRAM..  2016-10-24 0 938 
83 . KENTİN YERİ DAR..   2016-10-18 0 884 
84 .Güzel ülkem nereye?  2016-10-10 0 1302 
85 .Önce Annelerini Vur..  2016-09-26 0 955 
86 .OKULLAR AÇILIRKEN  2016-09-19 0 931 
87 .12 EYLÜL DÜŞÜNCELERİ  2016-09-13 0 841 
88 .“Yüzüm Bana Benzer”  2016-09-05 0 835 
89 .Bir düğün..Bir cenaze..  2016-08-23 0 1137 
90 .Ağrı Eşiği  2016-08-07 0 1036 
91 .Suç Ortakları!..  2016-08-02 0 943 
92 .Yaşadıklarımdan öğrendiğim..  2016-07-25 0 1060 
93 .Bizi şair yaptı Zonguldak..  2016-07-03 0 1191 
94 .DİN İLE DÜNYA İŞLERİ..  2016-06-13 0 1015 
95 .Bir Din Bilgisi Sınavı  2016-05-23 0 1061 
96 .19 Mayıs 1919 Ruhu  2016-05-16 0 990 
97 .Çaycuma forumu..  2016-05-09 0 944 
98 .Atatürk düşmanlığının kaynağı  2016-05-02 0 1123 
99 .Yaşa Atatürk, Yaşa 23 Nisan!..  2016-04-18 0 1152 
100 .Çıkmaz Sokak  2016-03-28 0 1177 
101 . Atatürk’e yazılan mektup..   2016-03-22 0 1201 
102 .NERDE KALMIŞTIK DİYECEKTİM!..  2016-03-14 0 1093 
103 .Adımız, andımızdır..  2016-02-29 0 1082 
104 .BİR SÜRELİĞİNE YOKUM!..   2016-02-07 0 1234 
105 .BİZ KİMİZ, BİLİYOR MUSUNUZ?  2016-01-11 0 1129 
106 .BAŞARDINIZ SAYIN MÜDÜR!..  2016-01-05 0 1201 
107 .CHP KENDİNİ TOPLAMALI..  2015-12-30 0 1153 
108 .EKMEKLE GÜREŞMEK   2015-12-13 0 1186 
109 .Öğretmen: Canpolat Pamay /Öğrenci: Mehmet Haberal  2015-11-23 0 1416 
110 .ÇAĞLARIN ÖNDERİ ATATÜRK  2015-11-18 0 1164 
111 .Atatürk’ten Laiklik Dersleri  2015-11-09 0 1245 
112 .Kazanan, kaybeden!..  2015-11-03 0 1254 
113 .“Aydın kişi” neyi nasıl yapmalı?  2015-10-27 0 1311 
114 .Bu meydan kanlı meydan!  2015-10-14 0 1291 
115 .KİTAPLARI YAKMAK.. (KISA KISA ANIMSAMA-2)  2015-10-04 0 1425 
116 .ATATÜRK’ü BİLMEMEK..  2015-09-24 0 2117 
117 .YÜREĞİMİZDEKİ YANGIN..  2015-09-07 0 1362 
118 .Mustafa Kemal ve İsmet İnönü ile..   2015-09-02 0 1358 
119 .Yedi sıra tel örgü..  2015-08-27 0 1271 
120 .AŞK ENGELLİ   2015-08-12 0 1241 
121 .Kent kültürünü korumak  2015-07-28 0 1272 
122 .Yollar ayarsızsa toprak kayar, taş düşer!..   2015-07-22 0 1301 
123 .Kentin geleceğine bakmak  2015-07-15 0 1325 
124 .Bu yatak niye burada?  2015-07-10 0 1317 
125 .Öldükten Sonra  2015-07-03 0 1362 
126 .Kandilli’de “kömür kokulu gün”  2015-06-18 0 1315 
127 .Bu Türkiye kitaba uymuyor!..  2015-06-13 0 1389 
128 .Ben bu sazı çala çala yoruldum!..  2015-06-04 0 1510 
129 .Devrek köylerinden sesler geliyor..  2015-05-27 0 1570 
130 .Bir Pazar Günüydü..  2015-05-20 0 1332 
131 .CHP neler yapacak?  2015-04-28 0 1495 
132 .CHP’nin şansı nedir?  2015-04-14 0 1490 
133 .“Dev Proje” ne oldu?   2015-04-08 0 2305 
134 .Emekli başkenti!..  2015-03-24 0 1356 
135 .CHP’de kontenjan açmazı!..  2015-03-17 0 1406 
136 .Sandıktan umut çıktı!..  2015-03-12 0 1414 
137 .Okurlar Söyleşiyor  2015-02-22 0 1607 
138 . Kent için toplumsal eğitim..  2015-02-11 0 1316 
139 .Filyos Vadisi Belediyeleri Birliği  2015-02-03 0 1752 
140 .Baston kenti, kültür penceresi!..   2013-05-30 0 3394 
141 .Mektubun Avucumda..   2013-05-06 0 3213 
142 .Çankaya   2013-04-16 0 2414 
143 .Mustafa Kemal’den kurtulmak!..  2013-04-04 0 2463 
144 .Madenci protestosu!..  2013-03-13 0 2888 
145 .Güneşi Görememek!..  2013-03-04 0 2184