Hamit Kalyoncu 
kalyoncuhamit@hotmail.com 

ÜSLÛB-ı BEYAN..

Fransız yazar Buffon, üslup ile ilgili düşüncelerini “ “Üslûp, insanın ta kendisidir””diye özetler. Bizde ise eskiler  “Üslûb-i beyan ayniyle insan””diye bu düşünceyi ifade eder. “Neyi, nasıl diyorsan/söylüyorsan sen de aynen öylesin””anlamına geliyor bu deyiş. Üslûp; Kişinin duygu, düşünce ve hayallerini, istek ve dileklerini  “kendine özgü anlatma biçimi”dir. Başka bir anlatımla üslup, kendine özgülük, duyuş, görüş, anlatış, kişisel beğenileri  anlatma amacı ile yine “kişiye özgü ifade ediş”  anlamları da taşır. Özetle “üslup,  kişinin konuşma tarzı ve hareketleri, kişinin iç dünyasının ve karakterinin aynasıdır” anlamına da gelmektedir.  
            Sözlü anlatımda; sözcükleri seçme ve kullanma, vurgulama ve mimikler de işin içine girer. Yazılı anlatımda ise; konu, anlatılan nesneyi, üslup da bunun nasıl anlatıldığını gösterir. Hatta aynı şeyi anlatmak istedikleri halde “üslubun, alimde başka, cahildebaşka”” olduğu  görülür. Çünkü herkes anlatmak istediğini; kendi kültürü, eğitimi, bilgisi, görgüsü içinde, kelime dağarcığına göre kendi anlatım özelliklerini de katarak anlatır. Eskiler bu duruma “”herkes meşrebince ifade ediyor””derler. Yazım kuralları kadar noktalama işaretlerini kullanış biçimi de yazılı anlatımda etkili olur. Buna göre“kişinin, dili kullanış biçimi ve anlatım özellikleri, onun üslûbunu meydana getirir”, diyebiliriz.
***** 
Türkçemizde üslup sözcüğü için; anlatım tarzı, biçemi, yöntemi, yolu, metodu, tekniği  tanımları da kullanılır. Yine üslup, kişinin yazım tekniği, sözcük seçimi ve cümle kuruluşlarındaki kendine özgülük, görüş, duyuş ve anlatış özelliği olarak da belirtilir. Bunu “Her üslup sahibini bağlar””diye de söyleyebiliriz. “ “Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır””atasözü, üslubun kişiye özgü olduğunu anlatır. Yazıyı yazı kılan, okuru yazıya bağlayan, yazının tadıdır. 
Üslup ise sözün tadını dilde duyuran çok önemli bir özelliktir.Yazılı ve sözlü anlatımda kişisel özellikleri yansıtan üslubun, toplumsal ilişkilerde de çok büyük önem taşıdığı tartışılmaz bir gerçektir. 
Kimi kişiler de yazdıkları yazılarda veya toplum önüne çıktıklarında üslupları kadar kullandıkları kelimelerin, cümlelerin  anlamları açısından da büyük yanlışlara düşebilirler. Kendilerince doğru şeyler söylediklerini düşünebilirler. Ancak, afrayla-tafrayla kurdukları cümleler, temelsiz-dayanaksız suçlamalar, ben merkezli tavırlar ile inandırıcılıklarını yitirirler,  kendilerini de küçültmüş olurlar ne yazık ki.. 
            Bu durumdaki kişiler; gelecekte o toplumun önüne hangi yüzle çıkacaklarını hesap etmeden, kendilerince bir kazanç sağladıklarını düşünürler. Oysa çoğu kez görülmüştür ki kazın ayağı öyle değildir. Yani gece, dostluk ve muhabbet meclisini dağıtırsanız, böyle gecenin sabahından hayır beklememelisiniz.
*****
            Karşı düşünceleri tartışırken bile üsluba, kullanılan kelimelerin anlamlarına, söyleyiş tarzına da dikkat edilmesinin bilinmesi gerekir. Yarın, hitap ettiklerinizle birbirinizin yüzüne bakamayacağınız söz ve davranışlardan da özenle kaçınmak gerekli değil midir? Toplum önüne çıkan kişilerin olumsuz örnek olmamaları; toplumsal ilişkileri koruyan, geliştiren, asla yıpranmasına izin vermeyen bir davranışta olmaları da akıldan çıkarılmamalı. Ağızlardan çıkanları da kulaklar duymalıdır.
Ne yazık ki son yıllarda  çeşitli kişilerin bir üslup zaafiyeti içinde olduğunun sayısız örneklerini istemeyerek de olsa görmekteyiz..Eskiler bu tutumda olanlar için de“ “Herkes kendi meşrebince davranır, konuşur””derler. (Meşrep: huy, davranış, yaratılışta olan nitelik; tutum ve durum, diye tanımlanıyor sözlüklerde). 
*****     
Eskiler, "Gönül deniz, dil sahildir, gönülde ne varsa kıyıya o vurur" derler. Bir insanın insanlığı kişiliği, karakteri, değeri, konuşmasına  ve konuşmasında tercih ettiği üslûba (ifade tarzına) aynıyla yansır. Hani deriz ya, “ “Dervişin fikri ne ise zikri odur””diye. Aynenöyle. Hayatı algılayış ve yorumlayışınız, sadece dil ile, dile gelenle değil, aynı zamanda haliniz ve  durumunuzla da uyumludur. Bir olayı, bir olguyu, bir düşünceyi, duyguyu, durumu, tanımlama için seçtiğiniz sözler ve ifade ediş biçimi, tarif edilen kadar, tarif edeni de tasvir eder. Hatta içeriğinden, esas özünden sıyrılmış söz  ve  ifade, aslında sahibini de anlatır.  
            Aynı  siyasal ve toplumsal örgütlenme içindeki kişileri, grupları toplum önünde  itelemeğe yaslanan üslup sahiplerinin, dinleyenler ve izleyenlerce  “temelsiz, dayanaksız”ve “ölçüsüz”” şeklinde değerlendirildiğini görüyoruz. Bir hediyeyi vermedeki tavır ve üslup, hediyeden daha önemlidir””diye bir söz vardır güzel Türkçemizde, hediye verileni incitmeme, üzmeme, nazik ve kibar olma, anlamlarını içerir. İnsani ilişkileri olduğu kadar  toplumsal değerleri de zedeleyen bu durum, şu önemli uyarıyı yapıyor: Toplum önüne çıkan her kişinin kendine özgü üslubu olsun; ancak bu üslup, ulusal ve toplumsal değerlerin, insani ilişkilerin, kültürün, alınan eğitimin, ahlakın, görgünün, anlayışın, yaşam kurallarının dışında olmasın!..
 Toplum önüne çıkan kişilerin, yöneticilerin, siyasetçilerin, kitle örgütü temsilcilerinin düşünce ve görüşlerini aktarırken, üsluplarına herkesten çok özen gösterme sorumlulukları olduğu da unutulmaması gereken bir
gerçektir. Sadece onlar mı? Okuldaki öğretmenden başlayarak, toplum önüne çıkan, tv ekranlarında boy gösteren, yazan, çizen tüm kişilerin de aynı kurala uymaları, özenli  olmaları gerekir. Bu sorumluluk, kişinin kendine olduğu kadar topluma da saygısının bir gereği olarak kabul edilmelidir.

Facebook'ta Paylaş...


Okunma Sayisi : 276
Yazılma Tarihi : 2017-12-04
 
  İstatistik
  Dün : 1927
  Bugün : 10
  Toplam: 4243422
   Online :

  41 konuk,

 
Tefen67.com

<< Yazara Geri Dön <<

Yorumlar

Henüz Hiç Yorum Yazılmamış.

Bu Yazıya Yorum Yazın

ELEŞTİRİYE EVET HAKARETE HAYIR!...
Yorum köşemiz düşüncelere zenginlik katmak için hizmet vermektedir.
Adı Soyadı :
Email :
Mesajınız :
Güvenlik Doğrulama  
   
 
Tüm Yazılar Tarih Yorumlar Hit
1 .ÜLKEMİZİN ESENLİĞİ İÇİN..   2018-05-22 0 75 
2 .ÇAYCUMA GELECEĞE BAKIYOR  2018-05-07 0 214 
3 .NAZIM HİKMET ZONGULDAK’TA..  2018-05-01 0 118 
4 .ATATÜRK ve İNÖNÜ  2018-04-22 0 159 
5 .DOĞA KIYIMI ve TALANI  2018-04-09 0 242 
6 .TEFTİŞ - MÜFETTİŞ..  2018-04-02 0 134 
7 .ÖĞRETMEN PERFORMANSI  2018-03-26 0 268 
8 .ATATÜRKSÜZ OLMAZ  2018-03-19 0 243 
9 .MERAK EDİYORDUM  2018-03-12 0 305 
10 .FESTİVAL TEŞEKKÜRÜ..  2018-03-06 0 272 
11 .KENT KİMLİĞİNİ KORUMAK  2018-02-27 0 228 
12 .HALKEVİ KİTAPLIĞI  2018-02-19 0 259 
13 .DÜNYAYI ADIMLAMAK..   2018-02-09 0 293 
14 .AHŞAP TEKNELER DİYARI   2018-01-22 0 586 
15 .MADEN DULLARI  2018-01-15 0 387 
16 .UMUTLU BAŞLAMAK..  2018-01-08 0 288 
17 .ESKİ YILBAŞI ANILARI..  2018-01-01 0 289 
18 .ÇİZGİLERLE YAKIN TARİH..  2017-12-25 0 270 
19 .PARAYLA GÜRÜLTÜ  2017-12-18 0 270 
20 .BİR YIL ÖNCE, BİR YIL SONRA..  2017-12-11 0 285 
21 .ÜSLÛB-ı BEYAN..  2017-12-04 0 276 
22 .ÖĞRETMEN-İDARECİ  2017-11-27 0 321 
23 .EREĞLİ’DE İNSAN SICAKLIĞI..  2017-11-22 0 362 
24 .KASIM DÜŞÜNCELERİ  2017-11-13 0 365 
25 .ATATÜRK YAŞIYOR, YAŞIYACAK!..   2017-10-27 0 339 
26 .ÇAYCUMA GÜZELDİ  2017-10-23 0 310 
27 . ŞAH İSMAİL ÖZKAN  2017-10-16 0 318 
28 .ÇAYCUMA’DAKİ RUMLAR..  2017-10-09 0 347 
29 .BİR MUTLULUK GÜNÜ!..  2017-10-02 0 365 
30 .ŞAİR MUZAFFER’le ARKADAŞLIK..  2017-09-26 0 349 
31 .NAZIM HİKMET’in RAİF AĞASI..  2017-09-18 0 335 
32 .ŞAİR MUZAFFER’e VEF BORCU..  2017-09-11 0 496 
33 . AKLIN ve BİLİMİN GÜCÜ..  2017-09-04 0 373 
34 .30 AĞUSTOS ZAFERİ   2017-08-29 0 382 
35 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-2 MUSTAFA KEMAL İLE KARŞILAŞMA  2017-08-23 0 380 
36 .KURTULUŞ SAVAŞINDA-1 YEDİ GÜN YEDİ GECE ÇARPIŞTIK..  2017-08-20 0 388 
37 .ÇÜRÜK ELMA  2017-08-14 0 522 
38 .ÇAYCUMA PLAJI..  2017-08-06 0 412 
39 .NASIL BİR EĞİTİM?  2017-07-31 0 389 
40 .Göreve dönme umudu..  2017-07-25 0 447 
41 .15 TEMMUZ ANMASI..  2017-07-18 0 370 
42 .Hak hukuk adalet!..  2017-07-10 0 413 
43 .MUZAFFER TAYYİP 95 YAŞINDA  2017-07-01 0 447 
44 .EMEĞİN DEĞERİ  2017-06-30 0 385 
45 .ADALET YÜRÜYÜŞÜ  2017-06-20 0 449 
46 .FİLYOS ÇAYI’NA BAKARKEN  2017-06-05 0 478 
47 .KENTİN GELECEĞİNE SAHİP ÇIKMAK  2017-05-30 0 442 
48 .KENTİN ORTAK AKLI  2017-05-22 0 409 
49 .Zihniyet Meselesi..  2017-05-16 0 459 
50 .ÇAYCUMA’DA BULUŞMA..  2017-05-08 0 574 
51 .ÇAYCUMA BULUŞMASI  2017-05-04 0 445 
52 .HALKOYLAMASI SONUÇLARI   2017-04-24 0 585 
53 .SAĞDUYU ZAMANI  2017-04-18 0 472 
54 .Yurttaşlık Görevi  2017-04-10 0 542 
55 .Ah, Hasan Ataman!..  2017-04-03 0 658 
56 .DÜZENE UYGUN KAFALAR!..  2017-03-27 0 728 
57 .KARANLIĞIN GÖZLERİ  2017-03-20 0 619 
58 . ÇAYCUMA’DA NELER OLUYOR?  2017-03-13 0 758 
59 .BİR DOST SELAMI..  2017-02-27 0 922 
60 .Çocuklar NUTUK okuyor..  2017-02-19 0 836 
61 .Eti için bülbül öldürmek!..  2017-02-13 0 1045 
62 .Delüğe Gireyruk!..  2017-02-06 0 726 
63 .NELER YAPMADIK PARTİMİZ İÇİN?..  2017-01-30 0 620 
64 .SABAH OLURSA..  2017-01-23 0 687 
65 .TARZAN ZOR DURUMDA!..  2017-01-16 0 684 
66 .Çaycuma’da Kış Geceleri  2017-01-09 0 651 
67 .KANLI SABAH...  2017-01-01 0 693 
68 .Çaycuma Birlik ve Dayanışma Gecesi   2016-12-26 0 697 
69 .HASAD’la komünizm propagandası!..  2016-12-19 0 760 
70 .KENTİN ÖNÜNÜ AÇMAK  2016-12-12 0 647 
71 .NE HALDEYİZ? O HALDEYİZ!..  2016-12-07 0 750 
72 .MADEN MÜZESİ  2016-11-28 0 756 
73 .CHP’DEN BEKLENEN  2016-11-21 0 746 
74 .Ankara’da Çaycuma Derneği  2016-11-14 0 799 
75 .DÜNYA ÖNDERİ ATATÜRK  2016-11-09 0 757 
76 .ATATÜRK IŞIĞINDA   2016-11-07 0 767 
77 .ULUSAL BAYRAM..  2016-10-24 0 869 
78 . KENTİN YERİ DAR..   2016-10-18 0 816 
79 .Güzel ülkem nereye?  2016-10-10 0 1216 
80 .Önce Annelerini Vur..  2016-09-26 0 892 
81 .OKULLAR AÇILIRKEN  2016-09-19 0 866 
82 .12 EYLÜL DÜŞÜNCELERİ  2016-09-13 0 772 
83 .“Yüzüm Bana Benzer”  2016-09-05 0 768 
84 .Bir düğün..Bir cenaze..  2016-08-23 0 1076 
85 .Ağrı Eşiği  2016-08-07 0 973 
86 .Suç Ortakları!..  2016-08-02 0 864 
87 .Yaşadıklarımdan öğrendiğim..  2016-07-25 0 987 
88 .Bizi şair yaptı Zonguldak..  2016-07-03 0 1124 
89 .DİN İLE DÜNYA İŞLERİ..  2016-06-13 0 945 
90 .Bir Din Bilgisi Sınavı  2016-05-23 0 1018 
91 .19 Mayıs 1919 Ruhu  2016-05-16 0 937 
92 .Çaycuma forumu..  2016-05-09 0 887 
93 .Atatürk düşmanlığının kaynağı  2016-05-02 0 1065 
94 .Yaşa Atatürk, Yaşa 23 Nisan!..  2016-04-18 0 1094 
95 .Çıkmaz Sokak  2016-03-28 0 1115 
96 . Atatürk’e yazılan mektup..   2016-03-22 0 1150 
97 .NERDE KALMIŞTIK DİYECEKTİM!..  2016-03-14 0 1033 
98 .Adımız, andımızdır..  2016-02-29 0 1010 
99 .BİR SÜRELİĞİNE YOKUM!..   2016-02-07 0 1166 
100 .BİZ KİMİZ, BİLİYOR MUSUNUZ?  2016-01-11 0 1067 
101 .BAŞARDINIZ SAYIN MÜDÜR!..  2016-01-05 0 1140 
102 .CHP KENDİNİ TOPLAMALI..  2015-12-30 0 1091 
103 .EKMEKLE GÜREŞMEK   2015-12-13 0 1124 
104 .Öğretmen: Canpolat Pamay /Öğrenci: Mehmet Haberal  2015-11-23 0 1358 
105 .ÇAĞLARIN ÖNDERİ ATATÜRK  2015-11-18 0 1113 
106 .Atatürk’ten Laiklik Dersleri  2015-11-09 0 1191 
107 .Kazanan, kaybeden!..  2015-11-03 0 1194 
108 .“Aydın kişi” neyi nasıl yapmalı?  2015-10-27 0 1256 
109 .Bu meydan kanlı meydan!  2015-10-14 0 1241 
110 .KİTAPLARI YAKMAK.. (KISA KISA ANIMSAMA-2)  2015-10-04 0 1353 
111 .ATATÜRK’ü BİLMEMEK..  2015-09-24 0 2009 
112 .YÜREĞİMİZDEKİ YANGIN..  2015-09-07 0 1311 
113 .Mustafa Kemal ve İsmet İnönü ile..   2015-09-02 0 1314 
114 .Yedi sıra tel örgü..  2015-08-27 0 1214 
115 .AŞK ENGELLİ   2015-08-12 0 1180 
116 .Kent kültürünü korumak  2015-07-28 0 1222 
117 .Yollar ayarsızsa toprak kayar, taş düşer!..   2015-07-22 0 1243 
118 .Kentin geleceğine bakmak  2015-07-15 0 1259 
119 .Bu yatak niye burada?  2015-07-10 0 1261 
120 .Öldükten Sonra  2015-07-03 0 1313 
121 .Kandilli’de “kömür kokulu gün”  2015-06-18 0 1265 
122 .Bu Türkiye kitaba uymuyor!..  2015-06-13 0 1337 
123 .Ben bu sazı çala çala yoruldum!..  2015-06-04 0 1432 
124 .Devrek köylerinden sesler geliyor..  2015-05-27 0 1510 
125 .Bir Pazar Günüydü..  2015-05-20 0 1268 
126 .CHP neler yapacak?  2015-04-28 0 1446 
127 .CHP’nin şansı nedir?  2015-04-14 0 1439 
128 .“Dev Proje” ne oldu?   2015-04-08 0 2217 
129 .Emekli başkenti!..  2015-03-24 0 1300 
130 .CHP’de kontenjan açmazı!..  2015-03-17 0 1361 
131 .Sandıktan umut çıktı!..  2015-03-12 0 1342 
132 .Okurlar Söyleşiyor  2015-02-22 0 1547 
133 . Kent için toplumsal eğitim..  2015-02-11 0 1275 
134 .Filyos Vadisi Belediyeleri Birliği  2015-02-03 0 1697 
135 .Baston kenti, kültür penceresi!..   2013-05-30 0 3332 
136 .Mektubun Avucumda..   2013-05-06 0 3158 
137 .Çankaya   2013-04-16 0 2358 
138 .Mustafa Kemal’den kurtulmak!..  2013-04-04 0 2391 
139 .Madenci protestosu!..  2013-03-13 0 2828 
140 .Güneşi Görememek!..  2013-03-04 0 2128