Eğitimci Seyfettin Ceylan'ın kaleminden Gökçebey notları

 Gökçebey Notları-1-

  Bolu Sancak’ı, Kaza-i Yedi Divan’a bağlı  Tefen ve Divan-ı Tefen adıyla en az 500 yıllık bir adla varlık gösteriyor.

 Gökçebey Adı, Tarihi ve İlçe Oluşu:
Mezra, köy, kasaba, ilçe, il, büyük şehir… hepsi de başlı başına bir varlık. Beşeri coğrafyaya göre daha değişik ölçeklerde ve adlarda yerleşmeler de uygarlık tarihi içinde biçimlenip oralarda yaşayanların gereksinimlerini karşılıyor, geçmişte. Bunlar da birer varlık. Bunlar, yöresinden aldığı kendine özgü üretim etkinliklerini coğrafyasında sürdürdükçe sürüyorlar. Yerleşmeler adı ile tarih yazıyor ve geleceğe de adı ile kalıyor, tabi kamu otoriteleri tarafından gereksiz yere adları değiştirilmediği sürece. Eski adı ile Tefen, beğenilerek seçildiği tahmin edilen ve çevresindeki göklüğüne, yeşilliğine de uygun düşen şu anki adı ile Gökçebey’in yaz bahar aylarındaki sarhoş coğrafyasında köyler de bulunuyor. Buraların köyleri 1990’dan sonraki özelleştirmelerle göç vermeye açık olsa da öyle Orta Anadolu ve Doğu Anadolu gibi boşalmamış daha. Bir haylı da nüfus barındırıyor. 

1530 tarihli Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri’nin 519. sayfasında Tefen Divanı, Yedi Divan ve aynı kaynağın 517. sayfasında da Tefen Kazası, Yedi Divan olarak kayıtlarda geçiyor. Yedi Divan bu tarihlerde Bolu Sancak’ına bağlı. Yedi Divan ifadesi 1850’lerde kalkarak Perşenbe ve Tefen olarak iki kaza şeklinde varlık gösteriyor ve Viranşehir’e bağlanıyor. Demek ki Tefen adı buralarda ta en az 500 yıl öncesinden beri varlık gösteriyor. Halk, hala Tefen adlandırmasını da kullanıyor.

Sevan Nişanyen’in Adını Unutan Ülke adlı eserinin 350. sayfasında, Tefen 1963’te Gökçebey oluyor. Adı değiştiği tarihte, bu yerleşme nahiye durumunda.

Yine aynı eserin525. sayfasında, Tefen, Aşağı: Manisa-selendi-Aşağıgüllüce ve Tefen,Yukarı:Manisa-selendi-Yukarıgüllüce olarak geçmekte.

Tefen, sözünün nereden gelmiş olabileceğine ışık tutması bakımından Tefenni, sözüyle ilgili Turan Şimşek tarafından Tefenni (Temizoniyom) olarak verilmiş. Bu sözcüğün anlamlandırılmasında faydalı olacağından Burdur ili Tefenni ilçesi Kaymakamlık sitesinden buraya aktarıyorum.

Buhar, sıcak anlamına gelen bir sözcük veya alim, münevver, fen adam, yani Tefen de bir fen var. Fen ile ilgili. Ya da bu yerleşmenin güneşe karşı kurulu olmasından buhar ve sıcaklık anlamı veren bir sözcük olması da ihtimal dahilinde.

Gökçebey, Devrek ilçesinin bir bucağı durumundayken 10 Mayıs 1990’da ilçe oluyor. 

Gökçebey’in Kısa Bir Eğitim Tarihi:
Burada Cumhuriyet öncesinde bir okul izine rastlanmıyor. Tefen İlkokulu iken 1996 yılında Türkiye Cumhuriyetinin kurucusunun anısına, Atatürk olarak adı değiştirilen ve bugün Atatürk İlkokulu olarak hizmet veren okul, 1937-1938 eğitim ve öğretim yılında hizmete giriyor.

1998’e kadar 405 kız, 681 öğrenci mezun eden ve 1934-1935 eğitim ve öğretim yılında hizmete giren Bakacakkadı İlkokulu ile eğitim, ilçe merkezi Gökçebey’den daha önce başlıyor. Birçok ilçeye göre kız öğrencilerin eğitime katılımı geçmişte de fena sayılmaz. Bu durum ilçe merkezinde de aşağı yukarı aynı oranı yansıtıyor. Örneğin Atatürk İlköğretim Okulu kuruluşundan 1998’e kadar bölgesinden okula devam edip mezun olan kız öğrencisi 1118, erkek öğrencisi ise 1683.

İlçenin çevresinde 1955-1956’da Aydınlar, 1957-1958’de Bakiler, yine aynı yıllarda Örmeci, 1961-1962’de Namazgah, yine aynı yıllarda Pazarlıoğlu, 1963-1964’te Dağdemirciler, yine aynı yıllarda Çukur Karahatipler, 1965-1966’da Aktarla, yine aynı yıllar Dağdemirciler Yamaklıoğlu, 1967-1968’de Karabaşlı, yine aynı yıllar Kadıoğlu, 1968-1969’da Aliusta, yine aynı yıllar Gaziler, 1969-1970’te Hacımusa, 1974-1975’te Duhancılar Gegek, yine aynı yıllar Muharremler ve Örmeci Uzuneller, 1975-1976’da Aktarla Boduroğlu, yine aynı yıllar Saraçlar, 1977-1978’de Satıbeyler, 1978-1979’da Duhancılar Çivelek, 1982-1983’te Duhancılar Tütüncüoğlu, yine aynı yıllar Üçburgu DOKAP 100. Yıl,1984-1985’te Uzunahmetler, 1986-1987’de H.Cebeciler, yine aynı yıllar Karapınar Hatipler, 1987-1988’de H. Herkime Rıfat Hayri Sın, 1988-1989’da Bakacakkadı Merkez, 1992-1993’te Karapınar, 1995-1996’da? B. Tepeköy İlkokulları hizmete giriyor.

1994-1995’te ilk ve tek ortaöğretim kurumu olan Gökçebey Lisesi, 1984-1985’te ortaokul olarak hizmete başlayan binada, hizmet vermeye başlıyor. 94-95’te de yeni hizmet binasına taşınarak çok programlı liseye dönüşüyor. 1998’e kadar da 279 kız, 322 erkek öğrenci mezun ediyor. Bu ortaöğretim kurumu ilçenin doğu yönünde bulunuyor.

İlçenin ilk anaokulu, Üçburgu’ya açılıyor. 1998’deki anaokulundan yararlanan öğrenci sayısı da 11.
İlçe milli eğitim ve halk eğitim müdürlüğü ile öğretmenevide ilçe olduktan sonra varlık gösteriyor.
Yazma eylemi sonucu, kalıcı metinler kalıyor geriye. Ortaya konulan metinler, tamamen kurgu ve hayal yaratmalarına dönük yazılar değil de biraz geçmiş yaşantıya, kültüre ve yerleşme tarihlerine dönük çalışmalarsa geçmiş zaman metinleri ve bu bilgilere sahip kişilerle görüşmek fikir alışverişi yapmak önemli bir ihtiyaç oluyor. Yaşadığım ilçede, komşu ilçelerde ve ilde yerel tarihe zaman ayıran bu alanda eserler ortaya koyan ve benim de ufkumu açan değerli şahsiyetler bulunuyor. Eserlerini ve yazılarını takip ettiğim, bu dost canlı kalemlerin iletişim araçları dışında da epeydir tanışılıp görüşülmesi gerekliliği işlerimin yoğunluğundan bir türlü gerçekleşmiyordu. 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamaları bitiminde Çaycuma’dan arkadaşlarla bu planımızı gerçekleştirmek için Gökçebey’e güzel bir bahar günün öğle sonrası hareket ediyoruz.

Gelecek yazılarda, kısa bir Gökçebey seyri, Vatikan Kütüphanesi, Mars’a (HES) yolculuk, Gökçebey içindeki yolun bir kısmı ikili, Gökçebey Orman Fidanlığı ve Bakacakkadı…  

 Çaycuma, 24 Nisan 2012 
         Seyfettin Ceylan

 
Facebook'ta Paylaş...

Haber Tarihi:2012-04-27
Bu haber 2074 kez okunmuştur...

 
  İstatistik
  Dün : 1818
  Bugün : 1571
  Toplam: 4610570
   Online :

  65 konuk,

 
Tefen67.com

<< Ana sayfaya Geri Dön <<

Yorumlar

Seyfettin Ceylan 2012-04-27 :

Gökçebey Notları-1- yazısındaki eğitimle ilgili veriler ve bilgiler, 1997-98 yılında hazırlanan Zonguldak ili eğitim tarihi çalışması kitabından alınmıştır. Bu bilgileri mahallinde derleyenler,tabi bazıları, mevcut okuldan önceki okulun tarihini ya geçmiş ya da araştırma zahmetinde bulunmamış... Böyle eksikler ortaya çıkıyor. En SAĞLAM TARİH HATIRLAYAN, BİLEN TANIKLARLA YAZILAN TARİHTİR. Teşekkürler, tanıklık ettiğiniz için yanlış bilgi hemen çıkıyor. Daha kapsamlı çalışma yapan arkadaşlar, sizin dediklerinizi yaşayan üç beş tanığa, o zamanki muhtarlara, köyün ilk öğretmenlerine, okuldaki maaş bordrolarına, sicil defterlerine, ilk öğrencilere, onların diplomalarına, öğrenci kütük defterlerine... sorulup öğrenilecek, bakılacak çok kaynak ve tanık vardır. Bu çerçevede daha sağlam bilgiler çıkacaktır. Tarih yazma işi de bir süreçtir. Bu bir başlangıçtır. Teşekkürler...


Mustafa 2012-04-27 :

Ne yazık ki buradaki birçok bilgi yanlış. Uzunahmetler Köyü ilkokulunda 1940'lı yıllarda eğitim vardı. 1970'li yıllarda Gökçebey Ortaokulu eğitim hizmeti veriyordu. Tefen İlkokulu diye yazılan ilkokul benim çocukluğumda (1970'li yıllarda) Gökçebey İlkokulu adıyla eğitim veriyordu. Bunlar benim bildiklerim.


Bu Habere Yorum Yazın

ELEŞTİRİYE EVET HAKARETE HAYIR!...
Yorum köşemiz düşüncelere zenginlik katmak için hizmet vermektedir.
Adı Soyadı :
Email :
Mesajınız :
Güvenlik Doğrulama